Stosunek pracy a kontrakt B2B – kluczowe różnice prawne
Zgodnie z art. 22 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 1245; dalej: k.p.) przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
W świetle art. 22 ust. 1(1) k.p. zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 tego artykułu jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę umowy zawartej przez strony. Jednocześnie, w myśl art. 22 ust. 1(2) k.p., ustawodawca zakazuje zastępowania umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy charakterystycznych dla stosunku pracy.
Tymczasem B2B (Business to Business) to model współpracy pomiędzy dwoma podmiotami gospodarczymi. W praktyce osoba świadcząca usługi w ramach takiej współpracy prowadzi własną działalność gospodarczą (najczęściej jednoosobową działalność gospodarczą) i zawiera z kontrahentem umowę o świadczenie usług.
W takim przypadku:
- osoba współpracująca występuje w charakterze przedsiębiorcy, a nie pracownika;
- wystawia faktury za świadczone usługi;
- samodzielnie rozlicza podatki i składki na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne;
- może zaliczać wydatki związane z prowadzoną działalnością do kosztów uzyskania przychodów, na zasadach określonych w przepisach;
- co do zasady samodzielnie organizuje sposób realizacji usług;
- ponosi ryzyko gospodarcze związane z prowadzoną działalnością;
- warunki współpracy wynikają przede wszystkim z zawartej umowy.
Mając na względzie powyższe, prowadzenie działalności gospodarczej w ramach współpracy B2B oraz wykonywanie pracy na podstawie umowy o pracę należy uznać za dwie różne formy aktywności zawodowej.
Czy oznacza to, że osoba zatrudniona u danego pracodawcy na podstawie umowy o pracę nie może świadczyć na jego rzecz odrębnych usług w ramach współpracy B2B? Oczywiście, że nie. Konieczne jest jednak spełnienie określonych warunków. W celu ich omówienia warto odwołać się do interpretacji Głównego Inspektora Pracy, wydanej na wniosek spółki prowadzącej działalność w zakresie sprzedaży i obsługi pojazdów samochodowych.
Dwie umowy z jednym podmiotem – stan faktyczny analizowany przez GIP
Spółka zatrudnia pracowników wykonujących zadania związane z podstawową działalnością operacyjną i administracyjną oraz wsparciem biznesu. Specyfika działalności spółki wymaga bieżącego wykorzystywania danych operacyjnych, finansowych, sprzedażowych i serwisowych, a także ich przetwarzania na potrzeby raportowania, przeprowadzania analiz zarządczych oraz podejmowania decyzji biznesowych. W związku z powyższym, a także w związku z rozwojem narzędzi analitycznych i potrzebą zapewnienia sprawnego dostępu do danych, spółka planowała pozyskanie specjalistycznego wsparcia w zakresie tworzenia, utrzymywania i rozwijania baz danych oraz raportów biznesowych. Usługi te miały mieć charakter ekspercki i techniczny. Obejmowałyby w szczególności przygotowywanie i rozwijanie rozwiązań w zakresie baz danych, raportowania i analiz, w tym narzędzi wykorzystywanych w programach komputerowych służących do przetwarzania danych, na których używanie spółka posiadałaby opłacone licencje.
W odpowiedzi na wskazane zapotrzebowanie spółka zamierzała nawiązać współpracę z osobą fizyczną prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą. Co istotne, planowała zawrzeć z tą osobą dwie odrębne umowy:
- umowę o pracę, w ramach której pracownik miał wykonywać obowiązki odpowiadające warunkom określonym w art. 22 § 1 k.p., na stanowisku związanym z zarządzaniem uprawnieniami i dostępami do systemów informatycznych spółki;
- umowę B2B o świadczenie usług, której przedmiotem byłoby wykonywanie specjalistycznych usług w zakresie tworzenia, utrzymywania i rozwijania baz danych oraz narzędzi raportowych. Umowa ta miała mieć charakter ramowy i miała zostać zawarta na czas określony, z zastrzeżeniem możliwości jej wypowiedzenia z zachowaniem ustalonego okresu wypowiedzenia.
Zasady współpracy B2B wykluczające stosunek pracy
Usługodawca miał świadczyć usługi jako niezależny przedsiębiorca, prowadzący działalność gospodarczą we własnym imieniu i na własne ryzyko gospodarcze. Miał ponosić odpowiedzialność za sposób realizacji umowy, jej rezultaty oraz ewentualne szkody wynikające z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań. Współpraca miała opierać się na samodzielności usługodawcy. Spółka nie miała wydawać mu bieżących poleceń ani sprawować stałego nadzoru nad sposobem wykonywania usług. Usługodawca miał samodzielnie decydować o sposobie, czasie i miejscu świadczenia usług, z uwzględnieniem uzgodnionych terminów przekazywania ich rezultatów. Wykonanie usług miało być potwierdzane za pomocą protokołów odbioru lub wiadomości e-mail. Usługodawca nie miał być zobowiązany do uzyskiwania zgody na nieobecność, usprawiedliwiania przerw w świadczeniu usług ani ewidencjonowania czasu ich wykonywania. Nie miał również korzystać z uprawnień pracowniczych, takich jak urlop wypoczynkowy, wynagrodzenie chorobowe czy dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych, ani podlegać regulaminowi pracy i innym przepisom wewnątrzzakładowym obowiązującym pracowników spółki.
Wynagrodzenie miało być rozliczane na podstawie faktur VAT wystawianych przez usługodawcę. Podstawą rozliczenia miało być prawidłowe wykonanie i odbiór uzgodnionych usług. W przypadku niewykonywania usług z przyczyn innych niż leżące wyłącznie po stronie spółki usługodawcy nie miało przysługiwać wynagrodzenie za dany okres.
Ze względu na specyfikę zadań oraz wymogi bezpieczeństwa informacji spółka miała udostępnić usługodawcy komputer służbowy umożliwiający korzystanie z niezbędnego oprogramowania i zasobów informatycznych spółki. Umowa miała przewidywać obowiązki dotyczące zachowania poufności oraz przestrzegania zakazu konkurencji i zasad uczciwej konkurencji, a ich naruszenie miało skutkować ob