Zaburzenia mowy utrudniają kontakty społeczne i zawodowe. Jak pracodawca może tworzyć środowisko pracy, w którym sposób komunikowania się nie przesądza o pozycji pracownika?
Zaburzenia mowy to różne trudności w komunikacji językowej. Mogą one przybierać różne formy i dotyczyć między innymi płynności wypowiedzi, emisji głosu, artykulacji, doboru słów, budowania zdań lub rozumienia komunikatów innych osób. Przykładami zaburzeń mowy mogą być:
Oczywiste jest, że zaburzenia mowy wpływają na jakość życia osób, które się z nimi zmagają. Niemożność wyrażenia swoich myśli słowami wywołuje nie tylko frustrację, ale też ogromne napięcie. Wiele osób z zaburzeniami mowy zmaga się także z poczuciem niskiej samooceny, szczególnie wtedy, gdy spotykają się one z nieprzychylnymi reakcjami otoczenia. Niejednokrotnie zaburzenia mowy prowadzą do izolacji w kontaktach towarzyskich czy zawodowych – osoby, których dotyczą te trudności, często unikają sytuacji, w których mogą być niezrozumiane, krytykowane lub co chwila poprawiane. Zdarza się nawet, że osoby z zaburzeniami mowy są postrzegane tak, jakby były w stanie upojenia alkoholowego. Niewyraźna mowa bywa też błędnie utożsamiana z brakiem inteligencji lub niepełnosprawnością intelektualną.
Takie niesłuszne oceny mogą utrudniać osobom z zaburzeniami mowy zdobycie posady. Mogą również prowadzić do pomijania ich przy rozmowach, jeżeli przełożeni lub współpracownicy założą, że ich udział niepotrzebnie wydłuży spotkanie. Pracownicy z zaburzeniami mowy mogą być również odgórnie odsuwani od prac wymagających kontaktów z klientami, bez uprzedniego sprawdzenia, czy rzeczywiście nie poradzą sobie z takim zadaniem.
A przecież trudności z mówieniem nie oznaczają automatycznie braku kompetencji zawodowych.
Pracowników z zaburzeniami mowy należy traktować tak samo jak pozostałych – skupiać się na ich merytorycznych kompetencjach, a nie na sposobie mówienia. W kontaktach z nimi bardzo potrzebna jest empatia. Próba wczucia się w położenie naszego rozmówcy uzbroi nas w cierpliwość, która będzie potrzebna, jeśli faktycznie będziemy musieli poczekać chwilę dłużej na dokończenie wypowiedzi.
W przypadku rozmowy z osobą, która się jąka, może nas kusić, żeby powiedzieć za nią słowo, z którym akurat ma problem. Warto jednak się powstrzymać i dać czas naszemu rozmówcy na samodzielne dokończenie wypowiedzi.
W kontaktach z osobami z zaburzeniami mowy można odruchowo zacząć je traktować jak dzieci – np. mówić przesadnie wolno lub upraszczać wypowiedzi. O ile są sytuacje, gdy wolniejsza mowa może być potrzebna, to nie należy zakładać, że tak właśnie powinno się zachowywać podczas rozmowy z każdym pracownikiem z zaburzeniami mowy. Jąkanie lub dyzartria nie są tożsame z problemami ze słuchem czy ze zrozumieniem.
Podczas rozmowy z osobami, których zaburzenie wpływa na rozumienie języka (na przykład w niektórych postaciach afazji), pomocne może być używanie prostego języka i formułowanie krótkich zdań. Warto zadawać dodatkowe pytania zamknięte, na które będą one mogły odpowiedzieć „tak” lub „nie”.
Znaczenie może też mieć utrzymywanie kontaktu wzrokowego – mimika czy gesty mogą niejako uzupełnić rozmowę i pomóc obu stronom zrozumieć jej przekaz.
Na co jeszcze uważać podczas rozmów z pracownikami z zaburzeniami mowy? Na to, aby nie udawać, że się ich rozumie, jeśli faktycznie tak nie jest. Potakiwanie po to, aby uniknąć niezręcznej ciszy, może doprowadzić do nieporozumień, a w konsekwencji do błędów w pracy. W takiej sytuacji lepiej po prostu taktowanie poprosić o powtórzenie wypowiedzi albo ją sparafrazować, upewniając się, że dobrze zrozumieliśmy intencje rozmówcy.
Warto pamiętać, że istnieją inne sposoby komunikacji niż ustna. W kontaktach z osobami z zaburzeniami mowy, w zależności od rodzaju zaburzenia, może się dobrze sprawdzić komunikacja pisemna – z użyciem komunikatorów lub wiadomości e-mail. Stanowisko pracy takich osób można też wyposażyć w oprogramowanie zmieniające tekst na mowę lub mowę na tekst. Dobrym rozwiązaniem będzie także umożliwienie wcześniejszego przygotowania wypowiedzi na spotkanie i jej prezentację w inny sposób, np. w postaci dokumentów, slajdów, infografik czy materiałów wideo.
Podczas współpracy z osobami z zaburzeniami mowy nie należy podejmować decyzji za nie – bez wcześniejszych rozmów i poznania ich potrzeb czy możliwości. Może się bowiem okazać, że dzięki odpowiedniemu wsparciu i pewnym usprawnieniom pracownicy ci będą mogli aktywnie uczestniczyć w spotkaniach i szkoleniach, podejmować się nowych zadań, a także rozwijać się zawodowo i awansować.
Nasza strona internetowa używa plików cookies w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do Twoich potrzeb. Możesz zaakceptować pliki cookies albo wyłączyć je w przeglądarce. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że pliki cookies będą umieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia.
W dowolnej chwili możesz wycofać swoją zgodę na przetwarzanie danych, zażądać informacji o zakresie przetwarzanych danych lub zmienić zakres ich przetwarzania. Więcej informacji o przetwarzaniu danych znajdziesz w Polityce Prywatności.