Kwalifikacja prawna świadczeń premiowych w świetle orzecznictwa SN

Spór o premię po rozwiązaniu stosunku pracy

Dla odpowiedzi na powyższe pytanie szczególnie istotne jest stanowisko wyrażone w orzecznictwie Sądu Najwyższego. SN rozpatrywał skargę kasacyjną pracodawcy, który zatrudniał pracownika na stanowisku kierownika do spraw inwestycji. Poza wynagrodzeniem zasadniczym pracownikowi przysługiwała premia zadaniowa za realizację wyznaczonych celów. Pomimo realizacji tych celów pracodawca wypłacił pracownikowi jedynie część premii, ponieważ stwierdził, że miała ona charakter uznaniowy. Spór dotyczył premii kwartalnej, której termin wypłaty przypadł w okresie, gdy pracownik nie pracował już dla pracodawcy. We wcześniejszych analogicznych przypadkach pracodawca zawsze wypłacał premię w całości po wykonaniu zadań. Pracownik nie zaakceptował jednak stanowiska pracodawcy i skierował sprawę do sądu.

Czy pracownik może zrzec się prawa do wynagrodzenia?

W toku postępowania sądowego pracodawca podnosił, że na mocy postanowień zawartego z nim porozumienia o rozwiązaniu umowy o pracę pracownik zrzekł się prawa do dochodzenia roszczeń o wypłatę wynagrodzenia (premii). Sąd rejonowy przypomniał jednak, że w świetle art. 84 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 1245; dalej: k.p.) pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia ani przenieść tego prawa na inną osobę. Oznacza to, że zrzeczenie się prawa do premii stanowiącej składnik wynagrodzenia pracownika należy uznać za nieważne. Pracodawca wniósł apelację do sądu okręgowego, który ją oddalił.

Jasne kryteria nabycia prawa do premii i weryfikowalność celów mogą świadczyć o braku jej uznaniowego charakteru

Sądy obu instancji uznały, że premia była składnikiem wynagrodzenia o charakterze regulaminowym, ponieważ kryteria jej przyznawania były jasno określone, konkretne i weryfikowalne. Kryteria te uzupełniały postanowienia regulaminu wynagradzania, zostały bowiem określone w dokumentach wewnątrzzakładowych sporządzanych przez bezpośrednich przełożonych. W dokumentach tych wskazywano cele, których realizacja w danym okresie uprawniała pracownika do premii, a także szczegółowe zasady jej naliczania.

W ocenie sądów obu instancji nie było podstaw do stwierdzenia, że sporne świadczenie miało charakter uznaniowy, tym bardziej że zarówno warunki nabycia prawa do premii za dany rok i poszczególne jego kwartały, jak i zasady jej naliczania były uzgadniane z zarządem pracodawcy. Zdaniem sądów obu instancji konieczność uzyskania akceptacji zarządu nie przesądzała o uznaniowym charakterze świadczenia, ponieważ akceptacja ta dotyczyła uprzednio określonych warunków premiowania oraz weryfikacji prawidłowości wyliczenia premii. Weryfikowano, czy poszczególni pr