Zdążyć przed ochroną. Czy wypowiedzenie wręczone tuż przed rozpoczęciem ochrony przedemerytalnej jest skuteczne?

Komu i w jakich granicach przysługuje ochrona przedemerytalna?

Pomimo tego, że wypowiedzenie umowy o pracę stanowi zwyczajny sposób jej rozwiązania i może zostać dokonane przez każdą ze stron, wypowiedzenie umowy o pracę nie zawsze jest dopuszczalne. Jednym z takich ograniczeń jest zakaz wypowiadania umowy o pracę pracownikowi objętemu tzw. ochroną przedemerytalną. Zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 1245; dalej: k.p.), ochrona przedemerytalna polega na tym, że pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku. Przy powszechnym wieku emerytalnym ochrona obejmuje:

• kobiety od 56. roku życia – do ukończenia 60 lat.
• mężczyzn od 61. roku życia – do ukończenia 65 lat.

W tezie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 sierpnia 2021 r. (sygn. akt II PSK 133/21, LEX nr 3344294) zaznaczono, że pojęcie wieku emerytalnego użyte w art. 39 k.p. nie odnosi się wyłącznie do powszechnego wieku emerytalnego, ale powinno być utożsamiane także z obniżonym wiekiem emerytalnym przewidzianym w przepisach emerytalnych dla niektórych grup ubezpieczonych. W związku z tym zakaz wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi w wieku przedemerytalnym obejmuje m.in. pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, o ile dalszy okres zatrudnienia umożliwi im uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem niższego wieku emerytalnego na podstawie odpowiednich przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1749, ze zm.; dalej: u.e.r.f.u.s.). Pojęcie wieku emerytalnego odnosi się też do pracowników, którzy do dnia 31 grudnia 1998 r. spełnili warunek dotyczący stażu ubezpieczeniowego (ogólnego i szczególnego) uprawniający ich do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym na podstawie art. 184 u.e.r.f.u.s. Ochrona przedemerytalna co do zasady obejmuje też wypowiedzenie warunków pracy lub płacy.

Wyłączenia i wyjątki od stosowania ochrony przedemerytalnej

Ochrona przedemerytalna nie ma jednak charakteru bezwzględnego. W świetle art. 40 k.p. pracownik nie jest objęty tą ochroną, jeżeli uzyskał prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Kolejny wyjątek od stosowania ochrony przedemerytalnej dotyczy ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy. Wynika to wprost z art. 41(1) § 1 k.p. Ponadto ochrona przedemerytalna nie wyłącza możliwości rozwiązania umowy o pracę w trybie innym niż wypowiedzenie, np. w przypadku rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika z przyczyn określonych w art. 52 k.p. albo rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z przyczyn niezawinionych przez pracownika na podstawie art. 53 k.p., czy też rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron.

Z brzmienia art. 39 k.p. wynika, że pracownik, który ze względu na zbyt krótki staż pracy nie nabędzie