Praca osoby z niepełnosprawnością po 7 godzin na dobę na część etatu? Trzeba uważać na sztywną normę tygodniową!

Normy czasu pracy pracownika ze znacznym stopniem niepełnosprawności

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 884, ze zm.; dalej: u.r.o.n.), dobowa norma czasu pracy pracownika ze znacznym stopniem niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin, natomiast tygodniowa – 35 godzin, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w art. 16 tej ustawy. Na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 2 u.r.o.n. jednym z wyjątków umożliwiających pracownikowi z niepełnosprawnością pracę w wymiarze przekraczającym szczególne normy czasu pracy, o których mowa w art. 15 u.r.o.n., jest uzyskanie przez tego pracownika, na jego wniosek, zgody na niestosowanie wobec niego przepisów art. 15 u.r.o.n., wydanej przez lekarza przeprowadzającego badania profilaktyczne pracowników (najczęściej lekarza medycyny pracy) albo – w razie jego braku – lekarza sprawującego opiekę nad osobą z niepełnosprawnością. Zgoda taka jest wyrażana w zaświadczeniu lekarskim wydawanym po przeprowadzeniu badania. Lekarz medycyny pracy może odmówić wydania takiej zgody, jeżeli uzna, że wykonywanie przez danego pracownika pracy w wymiarze przekraczającym normy przewidziane dla osób z niepełnosprawnościami jest niewskazane. Oprócz tego przepisy art. 15 u.r.o.n. nie mają zastosowania do osób z niepełnosprawnościami zatrudnionych przy pilnowaniu.

Wskazane powyżej normy czasu pracy osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności są nieprzekraczalne (maksymalne) i sztywne, z zastrzeżeniami wynikającymi z przepisów u.r.o.n. To odróżnia normy czasu pracy osób z niepełnosprawnościami od norm określonych w art. 129 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 1245; dalej: k.p.), które są normami przeciętnymi. Zgodnie z art. 129 § 1 k.p., czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy. Kodeksowe normy czasu pracy można uśredniać (przy czym norma dobowa co do zasady ma charakter sztywny), co nie jest dopuszczalne w przypadku norm czasu pracy osób z niepełnosprawnościami.

Należy podkreślić, że zarówno normy czasu pracy określone w art. 129 § 1 k.p., jak i szczególne normy dotyczące osób zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, o których mowa w art. 15 ust. 2 u.r.o.n., wyznaczają pełny wymiar czasu pracy odpowiednich kategorii pracowników, z tym zastrzeżeniem, że w przypadku pracownika ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności dobowy wymiar czasu pracy wynosi co do zasady 7 godzin zamiast 8.

Od norm czasu pracy należy odróżnić pojęcie wymiaru czasu pracy. Pracownik zatrudniany jest w wymiarze czasu pracy pełnym albo w niepełnym. Wymiar czasu pracy występuje również jako faktyczna ilość zaplanowanej w rozkładzie lub zrealizowanej faktycznie liczby godzin pracy. W uchwale z dnia 18 kwietnia 2000 r. (sygn. akt III ZP 6/00, LEX nr 39841) Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że pracownik ze znacznym stopniem niepełnosprawności, który wykonuje pracę 7 godzin na dobę, pracuje w pełnym wymiarze czasu pracy.

Zgodnie z ogólnymi zasadami określonymi w art. 130 k.p. obowiązujący pracownika wymiar czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym, ustalany zgodnie z art. 129 § 1 k.p., oblicza się:

1. mnożąc 40 godzin przez liczbę tygodni przypadających w okresie rozliczeniowym, a następnie
2. dodając do otrzymanej liczby godzin iloczyn 8 godzin i liczby dni pozostałych do końca okresu rozliczeniowego, przypadających od poniedziałku do piątku.

W myśl art. 130 § 2 tej ustawy każde święto występujące w o