Schorzenie szczególne a wskaźnik zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami. PFRON wyjaśnia, jakie dokumenty wystarczą i kiedy zmienia się status pracownika

Dwa problemy przedstawione przez pracodawcę

Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego od 1 maja 2023 r., posiadającego orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, w którym wskazano symbole przyczyny niepełnosprawności 06-E oraz 01-U. Pierwszy z nich oznacza epilepsję, drugi – upośledzenie umysłowe, zgodnie z terminologią przyjętą w przepisach dotyczących orzekania o niepełnosprawności.

Pracodawca chciał ustalić, czy takie oznaczenia wystarczają do uznania, że pracownik ma schorzenia szczególne, o których mowa w przepisach regulujących obniżanie wskaźnika zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami. Wątpliwości dotyczyły również kolejnego orzeczenia pracownika, wydanego już w związku z postępowaniem dotyczącym zmiany stopnia niepełnosprawności.

W październiku 2024 r. pracownik otrzymał orzeczenie zaliczające go do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Odwołał się od tego rozstrzygnięcia, a 17 stycznia 2025 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydał orzeczenie utrzymujące rozstrzygnięcie w mocy. Pracodawca miał zatem wątpliwość: czy do czasu, gdy nowe orzeczenie stanie się ostateczne, może nadal uwzględniać pracownika jako osobę z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności i schorzeniem szczególnym? Od odpowiedzi zależało prawidłowe ustalenie stanu zatrudnienia, a w konsekwencji także rozliczeń związanych z obowiązkami wobec PFRON.

Czy same symbole w orzeczeniu wystarczą do potwierdzenia schorzenia szczególnego?

Pierwszy problem dotyczył relacji między orzeczeniem o niepełnosprawności a dokumentowaniem schorzeń szczególnych, które mają znaczenie dla ustalenia obniżonego wskaźnika zatrudnienia. Pracodawca miał wątpliwość, czy dokumentacja pracownika powinna zawierać dodatkowe potwierdzenie medyczne, czy też wystarczające jest orzeczenie wskazujące odpowiedni symbol przyczyny niepełnosprawności.

W analizowanej sprawie PFRON uznał, że orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zawierające symbole 06-E i 01-U, stanowi wystarczający dokument potwierdzający występowanie schorzeń szczególnych.

Istotne znaczenie ma przy tym sposób argumentowania Funduszu. W uzasadnieniu odwołano się do katalogu schorzeń szczególnych określonego w przepisach wykonawczych, a także do regulacji dotyczących dokumentowania ich występowania. PFRON wskazał, że schorzenie szczególne nie musi być przyczyną niepełnosprawności wymienioną w orzeczeniu jako podstawa zaliczenia do określonego stopnia. Jego występowanie może być potwierdzane dokumentami przewidzianymi w przepisach, w tym orzeczeniem o niepełnosprawności, innym orzeczeniem lub odpowiednią dokumentacją medyczną.

W rozpatrywanym przypadku symbole wpisane do orzeczenia odpowiadały schorzeniom ujętym w katalogu schorzeń szczególnych. W ocenie PFRON nie było zatem podstaw, aby wymagać od pracodawcy dodatkowego dokumentu wyłącznie w celu ponownego potwierdzenia tych okoliczności.

Co to oznacza dla pracodawcy?

W praktyce stanowisko PFRON przemawia przeciwko automatycznemu mnożeniu wymagań dokumentacyjnych. Jeżeli orzeczenie