Kadrowe trzęsienie ziemi: nowe progi, limity i obostrzenia przy zatrudnianiu stażystów

Resort pracy dąży do wyeliminowania bezpłatnych staży

MRPiPS nie ukrywa, że jednym z podstawowych celów projektowanych przepisów regulujących zasady organizacji staży na otwartym rynku pracy jest wyeliminowanie bezpłatnych staży oraz zminimalizowanie ryzyka zastępowania stosunku pracy stażem. Ponadto nowe przepisy mają służyć zapewnieniu wysokiej jakości staży odpowiadających oczekiwaniom osób je podejmujących, a także dostosowaniu regulacji dotyczących staży odbywanych na otwartym rynku pracy do przepisów unijnych.

Plany ministerstwa napotykają na opór pracodawców, którzy ostrzegają, że powiązanie umów stażowych wyłącznie z umowami o pracę może skłonić znaczną część z nich do rezygnacji z programów stażowych, co może negatywnie wpłynąć na przygotowanie zawodowe osób wchodzących na rynek pracy.

Jak wynika z wyjaśnień resortu, projektowana ustawa uchyli ustawę z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 620). Praktyki absolwenckie regulowane tą ustawą będą zastąpione stażami odbywanymi na podstawie projektowanej ustawy. W konsekwencji zostanie zlikwidowana możliwość oferowania bezpłatnych praktyk absolwenckich. Projektowana ustawa uwzględni rozwiązania analogiczne do przewidzianych w ustawie o praktykach absolwenckich, dotyczące dofinansowania z Funduszu Pracy kosztów ponoszonych przez pracodawców przyjmujących na praktyki absolwenckie niepełnoletnich praktykantów realizujących obowiązek nauki.

Umowa o staż wyłącznie jako umowa o pracę na czas określony

Najnowsza wersja projektu ustawy o stażach (nr UD307) wprowadza jednak zmianę, można by rzec, rewolucyjną. Projekt przewiduje, że każda umowa o staż ma być zawierana jako umowa o pracę na czas określony. Niewątpliwie jest to zaostrzenie stanowiska resortu pracy, ponieważ w poprzedniej wersji projektu umowa o staż była kwalifikowana jako umowa cywilnoprawna. Co prawda mogła ona zostać uznana za umowę o pracę, jednak na zasadach ogólnych, wynikających z art. 22 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 1245; dalej: k.p.). W tym miejscu warto przypomnieć, że nawiązanie stosunku pracy następuje m.in. na podstawie umowy o pracę, natomiast zgodnie z art. 22 § 1 k.p. przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Zatrudnienie w warunkach określonych w art. 22 § 1 k.p. jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, niezależnie od nazwy umowy zawartej przez strony. Jednocześnie strony nie mogą zastąpić umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków charakterystycznych dla stosunku pracy. Biorąc pod uwagę te przepisy, jeżeli zatrudnienie na podstawie umowy o staż spełniałoby przesłanki określone w art. 22 § 1 k.p., należałoby uznać je za zatrudnienie na podstawie stosunku pracy, nawet gdyby umowa została zawarta jako umowa cywilnoprawna. W takich okolicznościach strony mogłyby doprowadzić do zgodności podstawy zatrudnienia z rzeczywistym charakterem wykonywanej pracy. Istnienie stosunku pracy mogłoby również zostać stwierdzone w drodze decyzji administracyjnej właściwego organu Państwowej Inspekcji Pracy albo ustalone przez sąd.

Zgodnie z definicją zawartą w najnowszej wersji projektu ustawy stażem będzie wykonywanie pracy za wynagrodzeniem, której nadrzędnym celem jest zdobycie wiedzy, umiejętności praktycznych i doświadczenia zawodowego.

Niemniej jednak najnowsza wersja projektu ustawy o stażach przewiduje, że każda umowa o staż będzie zawierana jako umowa o pracę na czas określony, nie dłuższy niż 6 miesięcy. Zawarcie