Elastyczne zarządzanie – jak wykorzystać model Blancharda?

Jeden styl zarządzania – czy jest możliwy?

Jeden styl zarządzania, którego łatwo byłoby się nauczyć, a który sprawdzałby się zawsze – w każdej sytuacji i w przypadku każdego pracownika, to życzenie każdego menedżera. Niestety, funkcjonujemy obecnie w bardzo zróżnicowanym i dynamicznym środowisku, w którym trudno zastosować jeden styl zarządzania we wszystkich sytuacjach.

Postęp technologiczny, zmiany demograficzne, nowe pokolenia inaczej patrzące na kwestie zatrudnienia, otwartość na różnorodność – to elementy, które bardzo różnicują obecny rynek pracy i wymagają elastyczności w zarządzaniu ludźmi.

Również poszczególne etapy rozwoju pracowników warunkują stosowanie odmiennych podejść. Na przykład nowa osoba zazwyczaj będzie potrzebować klarownych instrukcji, natomiast doświadczony specjalista będzie oczekiwał większej autonomii w podejmowaniu działań i realizacji obowiązków.

Może się jednak zdarzyć i tak, że dodatkowego wsparcia i dokładnego wyjaśnienia procedur będzie potrzebował doświadczony pracownik wtedy, gdy otrzyma do wykonania nowe zadanie. Założenie, że na pewno sobie z nim sam poradzi, bo przecież pracuje już tyle lat, może okazać się błędne.

Powyższe sytuacje pokazują, że dobre przywództwo to przywództwo zróżnicowane, dostosowane do konkretnej sytuacji i aktualnych możliwości pracownika. I takie podejście jest podstawą przywództwa sytuacyjnego w modelu Blancharda.

Czym jest przywództwo sytuacyjne Blancharda?

Najkrócej mówiąc, przywództwo sytuacyjne w modelu Blancharda, znanym także jako Situational Leadership II (SLII), polega na dopasowaniu stylu zarządzania do sytuacji i możliwości pracowników. W ramach tego modelu znajdziemy cztery style zarządzania:

• Styl dyrektywny, w którym menedżer instruuje, kieruje, określa zadania, sposób ich wykonania. Styl ten jest często stosowanym w przypadku osób, które niedawno rozpoczęły pracę.
• Styl trenujący, w którym menedżer pełni rolę coacha i nie tylko podaje wyjaśnienia, ale też motywuje pracownika oraz buduje jego zaangażowanie w pracę.
• Styl wspierający, w którym menedżer wspiera pracownika w realizacji zadań. Ale już nie tyle przez podawanie gotowych instrukcji, co poprzez wzmacnianie samodzielności, angażowanie w podejmowanie decyzji oraz dawanie większej swobody w działaniu.
• Styl delegujący, w którym menedżer przekazuje pracownikowi odpowiedzialność za realizację zadania i pozostawia dużą samodzielność. Styl ten często stosuje się wobec pracowników o wysokich kompetencjach i wysokim poziomie zaangażowania.

Czy jednak elastyczne style zarządzania oznaczają brak zasad i regulacji? Czy menedżer może dowolnie, według swojego uznania zarządzać pracownikami, tłumacząc dowolność elastycznością? Otóż nie, model Blancharda, choć daje pewną swobodę w zarządzaniu, opiera się na świadomym dopasowywaniu stylu kierowania do pracownika. Aby to dopasowanie było trafione, menedżer musi uwzględnić poziom rozwoju konkretnego zatrudnionego oraz ocenić jego kompetencje i poziom zaangażowania. Dzięki temu w zespole nie pojawi się ani nadmierna kontrola, ani zbyt duża swoboda nieadekwatna do sytuacji czy kompetencji.

Model Blancharda a kultura włączająca

Przywództwo sytuacyjne w modelu Blancharda może być narzędziem ułatwiającym budowanie inkluzywnej kultury organizacyjnej, ponieważ zachęca do uwzględniania kompetencji i zaangażowania w konkretne zadania, zamiast kierowania się założeniami dotyczącymi pracownika. Model ten wkomponowuje się w założenia kultury inkluzywnej, która szanuje to, że ludzie są różni i wymagają różnego podejścia.

Elastyczne style zarządzania mogą sprawdzić się tam, gdzie zatrudniane są osoby z niepełnosprawnościami. Niepełnosprawność nie przesądza bowiem o kompetencjach i samodzielności. Nie sprawia też, że wszyscy pracownicy z orzeczeniem powinni być traktowani tak samo. Zarządzanie sytuacyjne pozwoli menedżerowi dostrzec indywidualny potencjał osób z niepełnosprawnością. Na przykład pracownik poruszający się na wózku, który jest specjalistą w jakiejś dziedzinie i pracuje samodzielnie, może potrzebować przede wszystkim dostosowania stanowiska pracy, a nie dodatkowych instrukcji czy częstszych kontroli.

Warto tu wspomnieć, że stosowanie elastycznych stylów zarządzania nie powinno zastąpić dostosowania stanowiska pracy. Jeśli bowiem nie będzie ono dostosowane do potrzeb pracownika z niepełnosprawnością, to nawet elastyczny styl zarządzania może nie przynieść oczekiwanych rezultatów.

Wnioski

Skuteczne zarządzanie odwołuje się do rzeczywistych potrzeb, możliwości, kompetencji i poziomu zaangażowania pracowników. Menedżerowie, którzy dostrzegają indywidualną sytuację zatrudnionych, mogą budować stabilne zespoły, w których swoje miejsca znajdą też osoby różnorodne.