Jak rozliczyć pobyt na rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS w okresie oczekiwania na e-ZLA?

Czym jest prewencja rentowa ZUS i kto może z niej skorzystać?

Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 199, ze zm.; dalej: u.s.u.s.), prewencja rentowa prowadzona przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) obejmuje m.in.:

1. rehabilitację leczniczą ubezpieczonych zagrożonych całkowitą lub częściową niezdolnością do pracy, osób uprawnionych do zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego po ustaniu tytułu do ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, a także osób pobierających rentę okresową z tytułu niezdolności do pracy;
2. badania i analizy przyczyn niezdolności do pracy;
3. inne działania prewencyjne.

W ramach prewencji rentowej ZUS może kierować ubezpieczonych i inne osoby objęte tą prewencją do ośrodków rehabilitacyjnych, zarówno utworzonych i prowadzonych przez ZUS, jak i prowadzonych przez podmioty zewnętrzne (obecnie ZUS nie prowadzi własnych ośrodków rehabilitacyjnych). Skierowania do tych ośrodków wystawia ZUS.

Z rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS mogą skorzystać osoby zagrożone utratą zdolności do pracy, u których istnieje szansa, że odzyskają tę zdolność po rehabilitacji. Osoba taka musi jednak dodatkowo spełniać co najmniej jeden z poniższych warunków:

• podlegać ubezpieczeniu w ZUS (np. jako pracownik);
• pobierać zasiłek chorobowy lub świadczenie rehabilitacyjne;
• pobierać rentę okresową z tytułu niezdolności do pracy.

Potrzeba rehabilitacji leczniczej może zostać również stwierdzona w toku kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy albo postępowania dotyczącego prawa do świadczenia rehabilitacyjnego lub renty z tytułu niezdolności do pracy.

Procedura skierowania oraz czas trwania rehabilitacji leczniczej

Skierowanie na rehabilitację leczniczą nie wymaga wydania decyzji organu. Jednakże odmowa skierowania na rehabilitację leczniczą następuje w formie decyzji, od której osoba uprawniona może złożyć odwołanie do sądu rejonowego w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Możliwość wniesienia odwołania do sądu dotyczy wniosków o rehabilitację leczniczą, które zostały złożone od 13 kwietnia 2026 r.

Wniosek o skierowanie na rehabilitację leczniczą (formularz PR-4), dostępny na stronie internetowej ZUS, wypełnia lekarz prowadzący leczenie. Osoba uprawniona może złożyć wypełniony i podpisany przez lekarza prowadzącego wniosek (w postaci papierowej) osobiście w dowolnej placówce ZUS, wysłać pocztą lub przekazać elektronicznie za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych (PUE/e-ZUS). Lekarz prowadzący może również przesłać wniosek elektronicznie w imieniu osoby uprawnionej, za pośrednictwem PUE/e-ZUS lub aplikacji mZUS dla Lekarza. Na podstawie tego wniosku orzeka się o potrzebie rehabilitacji.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu kierowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na rehabilitację leczniczą oraz udzielania zamówień na usługi rehabilitacyjne (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 277, ze zm.), skierowanie osoby uprawnionej na rehabilitację leczniczą w ramach prewencji rentowej ZUS odbywa się na podstawie orzeczenia o potrzebie rehabilitacji leczniczej. Orzeczenie to wydaje lekarz orzecznik ZUS lub komisja lekarska ZUS (w trybie odwoławczym). Ponadto w myśl art. 85a ust. 2 u.s.u.s. orzeczenie o potrzebie rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS może wydawać także fizjoterapeuta w zakresie przyznanych mu kompetencji. Postępowanie może zostać wszczęte na podstawie wniosku PR-4 sporządzonego przez lekarza prowadzącego. Potrzeba rehabilitacji może zostać również stwierdzona w toku określonych postępowań prowadzonych przez ZUS, o czym była mowa powyżej.

Rehabilitacja lecznicza prowadzona w ośrodku rehabilitacyjnym w ramach prewencji rentowej ZUS powinna co do zasady trwać 24 dni. Jednakże na podstawie § 7 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu kierowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na rehabilitację leczniczą oraz udzielania zamówień na usługi rehabilitacyjne czas trwania takiej rehabilitacji może zostać przedłużony lub skrócony przez ordynatora ośrodka rehabilitacyjnego, po uprzednim uzyskaniu zgody ZUS, w przypadku:

1. pozytywnego rokowania co do odzyskania zdolności do pracy osoby uprawnionej w przedłużonym czasie trwania rehabilitacji;
2. wcześniejszego przywrócenia osobie uprawnionej zdolności do pracy;
3. zaistnienia innych przyczyn leżących po stronie osoby uprawnionej.

Co istotne, rehabilitacja lecznicza może odbywać się zarówno stacjonarnie, jak też w systemie ambulatoryjnym.

Zaświadczenie tymczasowe a e-ZLA – co stanowi podstawę wypłaty świadczeń chorobowych?

Pobyt w ośrodku rehabilitacyjnym może przypadać na czas orzeczonej niezdolności do pracy, a dokumentem potwierdzającym tę niezdolność dla celów świadczeń chorobowych jest zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy (e-ZLA). W takich przypadkach e-ZLA może zostać wystawione na okres pobytu osoby uprawnionej w ośrodku rehabilitacyjnym, ob