Pracownik ZAZ przechodzi na emeryturę. Co z dofinansowaniem z PFRON?

Warunki uzyskania statusu zakładu aktywności zawodowej

W myśl art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 884; dalej: u.r.o.n.) wyodrębniona organizacyjnie i finansowo jednostka utworzona przez organizatora (gminę, powiat, fundację, stowarzyszenie lub inną organizację społeczną) może uzyskać status zakładu aktywności zawodowej. W celu uzyskania statusu ZAZ statutowym zadaniem organizatora tej jednostki musi być rehabilitacja zawodowa i społeczna osób z niepełnosprawnościami.

Co więcej, uzyskanie przez daną jednostkę statusu ZAZ jest uwarunkowane spełnieniem następujących przesłanek:

1. co najmniej 70% ogółu osób zatrudnionych w tej jednostce muszą stanowić osoby z niepełnosprawnościami, w szczególności skierowane do pracy przez powiatowe urzędy pracy:

• zaliczone do znacznego stopnia niepełnosprawności,
• zaliczone do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, u których stwierdzono autyzm, upośledzenie umysłowe lub chorobę psychiczną, w tym osoby, w stosunku do których rada programowa warsztatu terapii zajęciowej zajęła stanowisko uzasadniające podjęcie zatrudnienia i kontynuowanie rehabilitacji zawodowej w warunkach pracy chronionej. Stan zatrudnienia osób zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. b u.r.o.n., nie może być wyższy niż 55% ogółu zatrudnionych;

2. jednostka musi spełniać warunki określone w art. 28 ust. 1 pkt 2 i 3 u.r.o.n. dotyczące obiektów i pomieszczeń oraz zapewnienia specjalistycznej opieki medycznej, poradnictwa i usług rehabilitacyjnych;
3. jednostka musi przeznaczać uzyskane dochody na zakładowy fundusz aktywności;
4. organizator musi uzyskać pozytywną opinię starosty o potrzebie utworzenia ZAZ, chyba że organizatorem jest powiat.

Wskaźniki zatrudnienia a stany zatrudnienia w ZAZ

Stosownie do art. 29 ust. 1b u.r.o.n. wskaźniki zatrudnienia osób zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, o których mowa powyżej, są ustalane na podstawie stanów zatrudnienia w osobach. Do tych stanów zatrudnienia nie wlicza się jednak osób wskazanych w art. 21 ust. 5 u.r.o.n., a zatem osób z niepełnosprawnościami przebywających na urlopach bezpłatnych (bez względu na podstawę prawną ich przysługiwania), a także osób niebędących osobami z niepełnosprawnościami, zatrudnionych:

• na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego;
• przebywających na urlopie rodzicielskim;
• przebywających na urlopach wychowawczych;
• nieświadczących pracy w związku z odbywaniem służby wojskowej albo służby zastępczej;
• będących uczestnikami Ochotniczych Hufców Pracy;
• nieświadczących pracy w związku z uzyskaniem świadczenia rehabilitacyjnego;
• przebywających na urlopach bezpłatnych, których obowiązek udzielenia określają odrębne ustawy, z wyjątkiem urlopów udzielonych na podstawie art. 174 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 1245; dalej: k.p.), gdyż mają one charakter fakultatywny.

Wniosek o utworzenie zakładu aktywności zawodowej organizator składa do marszałka województwa, z którym również zawiera umowę o dofinansowanie ze środków PFRON kosztów utworzenia i