Gdy wyją syreny

Ogłoszenie alarmu – ciągły, modulowany dźwięk syreny przez 3 minuty

– Syrena wyła. Podeszłam do okna i spojrzałam, co robią ludzie na ulicy. Nic się nie działo, więc my też wróciliśmy do pracy – mówi menedżerka z jednej z firm działających w centrum Przemyśla. Jest czwartek, 17 września, około południa, gdy w mieście zaczynają rozbrzmiewać syreny alarmowe. Chwilę później na telefony mieszkańców regionu przychodzi alert Rządowego Centrum Bezpieczeństwa o zagrożeniu atakiem z powietrza.

Wiadomość zawiera polecenie znalezienia bezpiecznego miejsca, stosowania się do poleceń służb i oczekiwania na dalsze komunikaty. Tylko gdzie właściwie jest to bezpieczne miejsce? Czy należy natychmiast opuścić stanowisko pracy, wyjść z budynku, zejść do piwnicy, a może pozostać na swoim miejscu?

– Z tego, co wiem, to w firmach generalnie nie wiedzą, co robić podczas alarmu. Tylko w urzędach i szkołach przeprowadzono ewakuację – mówi inny mieszkaniec Przemyśla.

Kolejny z naszych rozmówców przyznaje, że w jego miejscu pracy dopiero zaczęto zastanawiać się nad znalezieniem odpowiedniego schronienia.

– Mamy w sumie takie miejsce, takie archiwum w piwnicy. Tam nie ma okien i ściany są grube, więc pewnie tam będzie trzeba zaprowadzić ludzi następnym razem.

To relacje osób mieszkających i pracujących w Przemyślu, z którymi rozmawialiśmy po ogłoszeniu alarmu. Trudno na ich podstawie oceniać przygotowanie wszystkich lokalnych przedsiębiorstw. Pokazują jednak, jak duża może być niepewność pracowników i przełożonych, gdy trzeba podjąć decyzję w ciągu kilku minut.

Do tego dochodzi jeszcze jeden problem, mianowicie przyzwyczajenie do coraz częstszych ostrzeżeń.

– Znajomi z zachodniej Ukrainy mówią mi, że u nich to właściwie jest całkiem spokojnie, a my co chwilę dostajemy te alerty. No i ludzie powoli przestają w ogóle na to zwracać uwagę.

Czy powtarzające się alarmy, po których życie szybko wraca do normy, mogą prowadzić do swoistej znieczulicy? A co się stanie, jeśli kolejne ostrzeżenie będzie dotyczyło zagrożenia, które przerodzi się w brutalną rzeczywistość?

Przećwiczcie ze współpracownikami plan awaryjny i ewakuację

Takie zalecenie znajdziemy w rządowym „Poradniku bezpieczeństwa”. W części poświęconej pracy dokument przypomina również o konieczności sprawdzenia dróg ewakuacyjnych, miejsc zbiórki, lokalizacji gaśnic, defibrylatorów i apteczek. Pracownicy powinni wiedzieć, jak rozpoznawać zagrożenia, alarmować o nich i odpowiednio reagować.

Osobny rozdział poradnika poświęcono atakom z powietrza. Zgodnie z zawartymi w nim zaleceniami po usłyszeniu sygnału alarmowego należy udać się wcześniej ustaloną drogą do miejsca schronienia. Powinno ono być pozbawione okien, mieć grube ściany i strop, dobrą wentylację i wyjście awaryjne. Poradnik zaleca również unikanie wind i korzystanie ze schodów.

Tyle teoria. Jak jednak zastosować ją w przedsiębiorstwie, w którym nikt wcześniej nie wyznaczył miejsca schronienia ani nie przećwiczył odpowiednich procedur?

Nie można też automatycznie utożsamiać schronienia z miejscem zbiórki wyznaczonym na potrzeby ewakuacji przeciwpożarowej. W razie pożaru najczęściej trzeba jak najszybciej opuścić budynek. W przypadku ataku z powietrza wyjście na otwartą przestrzeń może natomiast zwiększyć ryzyko utraty życia lub zdrowia.

Właśnie na brak szczegółowych wytycznych zwracają uwagę zarówno organizacje pracodawców, jak i związki zawodowe.

Gen. broni rez. Tomasz Piotrowski, przewodniczący Platformy Bezpieczeństwa i Obronności Pracodawców RP, w rozmowie z Polską Agencją Prasową podkreśla, że przedsiębiorstwa przygotowują się do nowych zagrożeń na różne sposoby. Znaczenie mają charakter działalności, lokalizacja zakładu i jego infrastruktura. Inaczej będzie wyglądało przygotowanie rafinerii, inaczej niewielkiego przedsiębiorstwa usługowego.

Zdaniem gen. Piotrowskiego potrzebny jest sprawny system przekazywania informacji oraz praktyczne wytyczne wypracowane wspólnie przez administrację państwową, służby i przedsiębiorców. Chodzi o zapewnienie bezpieczeństwa bez nieuzasadnionego paraliżowania działalności gospodarczej.

Z kolei Bartłomiej Mickiewicz, zastępca przewodniczącego Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, przyznaje w rozmowie z PAP, że do związkowców docierają sygnały od pracowników, szczególnie ze wschodnich regionów kraju, którzy nie wiedzą, jak zachować się podczas alarmu. Chociaż istnieją ogólne procedury bezpieczeństwa, brakuje jednolitej informacji przekazywanej przez władze centralne. Związki zawodowe nie zostały również zaangażowane w zorganizowaną akcję informacyjną dotyczącą nowych zagrożeń.

Jeżeli jesteś pracodawcą, zapoznaj się ze swoimi obowiązkami

To kolejne zalecenie z rządowego poradnika. Tyle że podstawowe obowiązki pracodawców w zakresie bezpieczeństwa nie są niczym nowym.

Artykuł 207 Kodeksu pracy jednoznacznie wskazuje, że odpow