Podróż służbowa bez adnotacji u lekarza medycyny pracy – kiedy brak wpisu w skierowaniu na badania lekarskie może stanowić problem?

Trzy podstawowe rodzaje profilaktycznych badań lekarskich

Co do zasady przypadki, w których pracownik musi poddawać się profilaktycznym badaniom lekarskim, są ściśle określone w przepisach prawa pracy.

Jeżeli dana osoba nie jest jeszcze pracownikiem, a jedynie ubiega się o zatrudnienie, pracodawca – działając na podstawie art. 229 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 1245; dalej: k.p.) – ma obowiązek skierować ją na wstępne badania lekarskie. Badaniom tym podlegają także pracownicy młodociani przenoszeni na inne stanowiska i inni pracownicy przenoszeni na stanowiska, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe. Ustawodawca przewidział jednak, że wstępnych badań lekarskich nie muszą przechodzić osoby:

1. przyjmowane ponownie do pracy u tego samego pracodawcy na to samo stanowisko lub na stanowisko o takich samych warunkach pracy, jeżeli przyjęcie do pracy następuje w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy z tym pracodawcą;
2. przyjmowane do pracy u innego pracodawcy na dane stanowisko, jeżeli przyjęcie do pracy następuje w ciągu 30 dni od rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy, pod warunkiem że osoby te posiadają aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy w warunkach opisanych w skierowaniu na badania lekarskie oraz że nowy pracodawca stwierdzi, iż warunki te odpowiadają warunkom występującym na danym stanowisku pracy. Przepis ten stosuje się odpowiednio w przypadku przyjmowania do pracy osoby pozostającej jednocześnie w stosunku pracy z innym pracodawcą. Nie dotyczy on jednak osób przyjmowanych do wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych, co oznacza, że osoby te nie mogą zostać zwolnione z obowiązku poddania się badaniom wstępnym.

Drugim rodzajem badań profilaktycznych są badania okresowe, przeprowadzane u pracowników w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy. Częstotliwość badań okresowych jest określana przez lekarza medycyny pracy w granicach terminów przewidzianych w przepisach i wskazówkach metodycznych. Co istotne, jeżeli pracownicy wykonują pracę w warunkach narażenia na działanie substancji i czynników rakotwórczych lub pyłów zwłókniających, pracodawca musi zapewnić im okresowe badania lekarskie w dodatkowych terminach, a mianowicie:

1. po zaprzestaniu pracy w kontakcie z tymi substancjami, czynnikami lub pyłami;
2. po rozwiązaniu stosunku pracy, jeżeli zainteresowana osoba złoży wniosek o objęcie jej takimi badaniami.

Trzecim rodzajem profilaktycznych badań lekarskich są badania kontrolne, przeprowadzane, jeżeli niezdolność pracownika do pracy spowodowana chorobą trwała dłużej niż 30 dni.

Zasady przeprowadzania profilaktycznych badań lekarskich

Wskazane powyżej badania lekarskie przeprowadza się na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę, które powinno zawierać m.in. opis warunków pracy, uwzględniający informacje o występowaniu na stanowisku lub stanowiskach pracy czynników niebezpiecznych, szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych oraz innych czynników wynikających ze sposobu wykonywania pracy, z podaniem wielkości narażenia oraz aktualnych wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia wykonanych na tych stanowiskach.

Zakres i częstotliwość badań profilaktycznych określają wskazówki metodyczne w sprawie przeprowadzania badań profilaktycznych pracowników, stanowiące załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 607 ze zm.; dalej: r.b.l.p.).

W miarę możliwości okresowe i kontrolne badania lekarskie przeprowadza się w godzinach pracy pracownika. Za czas niewykonywania pracy w związku z tymi badaniami pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. W przypadku konieczności przejazdu na te badania do innej miejscowości pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów przejazdu według zasad obowiązujących przy podróżach służbowych.

Co do zasady to pracodawca pokrywa koszty związane z przeprowadzeniem profilaktycznych badań lekarskich. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy pracownik skierowany