Czy ochrona przedemerytalna obejmuje wypowiedzenie zmieniające?

Zakres i pojęcie wieku przedemerytalnego

Zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 277 ze zm.; dalej: k.p.), pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia pracownikowi uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku. Dotyczy to także osiągnięcia wieku uprawniającego do emerytury pomostowej.

W tezie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 sierpnia 2021 r. (sygn. akt II PSK 133/21, LEX nr 3344294) zwrócono uwagę, że zastosowane w art. 39 k.p. pojęcie wieku emerytalnego nie ogranicza się wyłącznie do powszechnego wieku emerytalnego, określonego w przepisach ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1749 ze zm.; dalej: u.e.r.f.u.s.), który wynosi 60 lat w przypadku kobiet oraz 65 lat w przypadku mężczyzn. Pojęcie to obejmuje bowiem także obniżony wiek emerytalny przewidziany w przepisach emerytalnych dla niektórych grup ubezpieczonych. Oznacza to, że wyrażony w art. 39 k.p. zakaz wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, obejmuje również pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, pod warunkiem że dalszy okres zatrudnienia umożliwi im uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem niższego wieku emerytalnego na podstawie art. 32 lub art. 46 u.e.r.f.u.s. Odnosi się to także do pracowników, którzy do dnia 31 grudnia 1998 r. spełnili warunek stażu ubezpieczeniowego (ogólnego i szczególnego) uprawniający ich do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym na podstawie art. 184 u.e.r.f.u.s.

Jednocześnie w piśmiennictwie podkreśla się, że zakaz wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi w wieku przedemerytalnym, o którym mowa w art. 39 k.p., obejmuje 4 lata wstecz, licząc od osiągnięcia powszechnego lub obniżonego wieku emerytalnego. Zakaz ten nie dotyczy przypadku, w którym pracownik przechodzi na emeryturę w tzw. wcześniejszym wieku emerytalnym (por. K. Jaśkowski, Art. 39 Ochrona pracowników w wieku przedemerytalnym, Art. 40 Wyłączenie ochrony [w:] K. Jaśkowski, E. Maniewska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu pracy, LEX 2026).

Zasady dokonywania wypowiedzenia warunków pracy lub płacy

Wypowiedzenie warunków pracy lub płacy, czyli tzw. wypowiedzenie zmieniające, służy zmianie warunków zatrudnienia wynikających z umowy o pracę, przy czym w drodze tego wypowiedzenia nie można zmienić rodzaju umowy o pracę, np. z umowy na czas nieokreślony na umowę na czas określony. Dopuszczalna jest natomiast zmiana w tym trybie np. rodzaju pracy, miejsca jej wykonywania, wymiaru czasu pracy czy wynagrodzenia.

Analizowany rodzaj wypowiedzenia został uregulowany w art. 42 k.p. Jak wynika z § 1 tego artykułu, do wypowiedzenia zmieniającego stosuje się odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu umowy o pracę. Warunki pracy lub płacy wypowiedzieć może wyłącznie pracodawca. Wypowiedzenie to uważa się za dokonane, jeżeli pracownikowi zaproponowano na piśmie nowe warunki pracy lub płacy. W jego treści p