Prywatna wizyta lekarska pracownika z niepełnosprawnością - płatne zwolnienie czy obowiązek odpracowania?

Pracownik z niepełnosprawnością ma prawo do zwolnienia od pracy na wizytę lekarską

Odpowiadając na powyższe pytanie, należy zwrócić uwagę, że w analizowanym przypadku dla prawidłowej kwalifikacji nieobecności pracownika z powodu prywatnej wizyty lekarskiej decydujące znaczenie ma to, czy spełnione są warunki określone w art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 884; dalej: u.r.o.n.). Przepis ten stanowi, że pracownik zaliczony do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności jest uprawniony do korzystania ze zwolnienia od pracy w celu wykonania specjalistycznych badań, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy. Pracownik, o którym mowa na wstępie, legitymuje się orzeczeniem o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, a zatem pierwszy warunek jest spełniony.

Drugi warunek skorzystania z tego zwolnienia ma charakter celowy, tj. zwolnienie to może być wykorzystane w celu:

• wykonania badań specjalistycznych;
• wykonania zabiegów leczniczych lub usprawniających;
• uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy.

Czynności te nie muszą być jednak związane z rodzajem niepełnosprawności danej osoby.

Jak udowodnić, że badanie nie mogło odbyć się poza godzinami pracy?

Ważnym zastrzeżeniem jest to, że zwolnienie od pracy, o którym mowa powyżej, przysługuje wyłącznie wtedy, gdy czynności objęte tym zwolnieniem nie mogą zostać wykonane poza godzinami pracy danego pracownika. Jeżeli czynności te mogą zostać wykonane w czasie, który zgodnie z obowiązującym pracownika harmonogramem czasu pracy jest dla niego czasem wolnym od pracy, zwolnienie to nie przysługuje. W związku z tym pracownik, w razie konieczności, powinien móc udowodnić (a przynajmniej uprawdopodobnić), że czynności, których wykonanie wymaga skorzystania z analizowanego zwolnienia od pracy, nie mogą zostać wykonane poza godzinami jego pracy.

Co istotne, ustawodawca nie uregulował, w jaki sposób pracownik może udowodnić konieczność wykonania określonych czynności w godzinach pracy. Przyjmuje się jednak, że dowodem takim może być np. zaświadczenie wystawione przez lekarza, że badanie lub zabieg wymaga obecności pracownika w określonych godzinach i jego przeprowadzenie nie jest możliwe wieczorem ani w dniu, który jest dla pracownika dniem wolnym od pracy. Oprócz tego dowodem takim może być oświadczenie pracownika, że czynność, w związku z której wykonaniem skorzystał ze zwolnienia od pracy na zasadach określonych w art. 20 ust. 1 pkt 2 u.r.o.n., nie mogła zostać wykonana poza godzinami jego pracy. Jako dowód konieczności skorzystania z tego zwolnienia można potraktować również zaświadczenie wystawione przez placówkę opieki zdrowotnej o godzinach przyjęć lekarza albo o godzinach otwarcia placówki.

Płatna nieobecność czy wyjście prywatne z obowiązkiem odpracowania?

Zwolnienie od pracy, o którym mowa w art. 20 ust. 1 pkt 2 u.r.o.n., przysługuje w wymiarze nielimitowanym, wobec czego pracownik uprawniony do tego zwolnienia może z niego korzystać wielokrotnie w ciągu danego roku. Oznacza to, że przedmiotowe zwolnienie od pracy jest udzielane na czas wykonywania czynności, w związku z którymi jest udzielane, wraz z czasem dojazdu do placówki medycznej, przygotowania się do czynności, oczekiwania na jej wykonanie, a także jej wykonania, regeneracji po jej wykonaniu i powrotu do miejsca pracy lub do domu. W związku z tym zwolnienie może obejmować kil