Zalecenie lekarza specjalisty jako podstawa do przeprowadzenia badań profilaktycznych poza wyznaczonym terminem

Organizacja i finansowanie profilaktycznych badań lekarskich

Zgodnie z art. 229 § 4 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. ‒ Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 277, ze zm.; dalej: k.p.), pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego, wydanego przez lekarza medycyny pracy, stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie.

Wskazane orzeczenie lekarskie jest wydawane w trakcie badań profilaktycznych pracowników. Jak wynika z art. 229 k.p., do podstawowych rodzajów badań profilaktycznych należą badania:

1. wstępne – przeprowadzane wobec kandydatów do pracy i niektórych pracowników przenoszonych na inne stanowiska pracy;
2. okresowe – przeprowadzane w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy;
3. kontrolne – przeprowadzane w przypadku, gdy pracownik był długotrwale niezdolny do pracy z powodu choroby.

Wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie przeprowadza się na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę.

Jednocześnie, o ile to możliwe, okresowe i kontrolne badania lekarskie należy przeprowadzać w godzinach pracy pracownika. Co istotne, pomimo tego, że w czasie badań okresowych i kontrolnych pracownik nie wykonuje pracy, zachowuje prawo do wynagrodzenia. W sytuacji, gdy przeprowadzenie tych badań wymaga od pracownika przejazdu do innej miejscowości niż ta, w której znajduje się siedziba pracodawcy lub miejsce wykonywania pracy (jeżeli jest inne niż siedziba pracodawcy), pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów przejazdu według zasad obowiązujących przy podróżach służbowych.

Utrata aktualności orzeczenia o braku przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku

Odnosząc się do stanu faktycznego opisanego na wstępie, należy stwierdzić, że przedstawienie przez pracownika zaświadczenia wystawionego przez lekarza specjalistę z zaleceniem dodatkowego ograniczenia dźwigania nie wywołuje takich skutków prawnych jak odpowiednie orzeczenie lekarza medycyny pracy wydane w trakcie badań profilaktycznych. Tym bardziej w przypadku gdy pracownik wciąż dysponuje aktualnym orzeczeniem lekarza medycyny pracy przewidującym konieczność ograniczenia dźwigania (niemniej w mn