ZUS nie zabierze już przedawnionych składek. Rząd i obywatele szykują rewolucję w przepisach

ZUS może zakwestionować ubezpieczenie nawet po latach

12 czerwca 2026 r. Agnieszka Majewska, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców (MŚP), zwróciła się do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) z pytaniem o stan prac legislacyjnych dotyczących skutków kwestionowania przez ZUS tytułów do ubezpieczeń społecznych po wielu latach od ich zgłoszenia. Chodzi o przepisy, zgodnie z którymi płatnicy składek na ubezpieczenia społeczne mają tylko 5 lat na korektę deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów miesięcznych. Korekta dokumentów po upływie tego okresu nie jest już możliwa. Mianowicie, na podstawie art. 24 ust. 6g ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 199, ze zm.; dalej: u.s.u.s.) nienależnie opłacone składki na ubezpieczenia społeczne ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia:

1. otrzymania przez płatnika składek zawiadomienia ZUS, o którym mowa w art. 24 ust. 6b u.s.u.s., czyli zawiadomienia o kwocie nienależnie opłaconych składek, które zgodnie z art. 24 ust. 6a tej ustawy mogą zostać zwrócone, jeżeli kwota nienależnie opłaconych składek przekracza dziesięciokrotność kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji;
2. opłacenia składek, w przypadku braku powyższego zawiadomienia.

Z kolei na mocy art. 48d ust. 1 u.s.u.s. płatnik składek nie może złożyć deklaracji rozliczeniowej i imiennego raportu miesięcznego po upływie 5 lat od dnia, w którym upłynął termin opłacenia składek rozliczonych w tej deklaracji i w tym raporcie.

Ma to znaczenie, gdyż w oparciu o art. 83 ust. 1 u.s.u.s., zgodnie z koncepcją tzw. niemal jedynego wspólnika, ZUS kwestionuje istnienie stosunku pracy, gdy wspólnik większościowy wykonuje obowiązki pracownicze w swojej spółce. W takiej sytuacji ZUS może wydać decyzję o niepodleganiu ubezpieczeniom społecznym z tytułu stosunku pracy. W konsekwencji osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę przez spółki, w których są większościowymi wspólnikami, mogą utracić prawo do złożenia korekty dokumentów rozliczeniowych, jeśli ZUS uzna, że przez kilkanaście bądź kilkadziesiąt poprzednich lat nie podlegały ubezpieczeniom społecznym z tytułu stosunku pracy, mimo że przez cały ten okres od ich wynagrodzeń opłacano składki ubezpieczeniowe. Wówczas osoby takie tracą także okresy składkowe. Co istotne, nienależnie opłacone składki (niekiedy setki tysięcy złotych) nie zostaną zwrócone, lecz będą zaliczone do przychodów Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Rząd pracuje nad zmianą zasad zwrotu składek

W piśmie z 12 czerwca 2026 r. skierowanym do MRPiPS Rzecznik M