Nie każdy wypadek przed rozpoczęciem pracy jest wypadkiem w drodze do pracy

Czy wypadek przy wykonywaniu zwykłych czynności przez pracownika może być uznany za wypadek przy pracy?

W świetle art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1644; dalej: ustawa wypadkowa) wypadkiem przy pracy jest co do zasady nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

1. podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;
2. podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, choćby pracownik działał bez polecenia pracodawcy;
3. w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy wypadkowej za śmiertelny wypadek przy pracy uważa się wypadek, w wyniku którego nastąpiła śmierć w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia wypadku. Natomiast wypadek, w wyniku którego nastąpiło ciężkie uszkodzenie ciała, w tym utrata wzroku, słuchu, mowy lub zdolności rozrodczej, a także inne uszkodzenie ciała bądź rozstrój zdrowia naruszające podstawowe funkcje organizmu, jak również choroba nieuleczalna lub zagrażająca życiu, czy też trwała choroba psychiczna, całkowita lub częściowa niezdolność do pracy w zawodzie albo trwałe, istotne zeszpecenie lub zniekształcenie ciała – uważa się za ciężki wypadek przy pracy (art. 3 ust. 5 ustawy wypadkowej).

Z kolei przez uraz należy rozumieć uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego (art. 2 pkt 13 ustawy wypadkowej).

Kwalifikacja zdarzenia wypadkowego przez pracodawcę i ZUS może wpłynąć na wysokość świadczenia rehabilitacyjnego

Odpowiadając na pytania zadane na wstępie, należy przywołać stanowisko orzecznictwa wyrażone w wyroku Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 21 maja 2026 r. (sygn. akt V U 108/26, LEX nr 4115508). Sąd rozpatrywał sprawę mężczyzny, który uległ wypadkowi na terenie zakładu pracy. Podczas wchodzenia po schodach prowadzących do hali produkcyjnej, w której znajdowało się jego stanowisko pracy, nieprawidłowo postawił stopę na jednym ze stopni, w związku z czym upadł i skręcił prawe kolano. Pracodawca zakwalifikował to zdarzenie jako wypadek w drodze do pracy.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) wydał decyzję o przyznaniu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 25 stycznia 2026 r. do 24 kwietnia 2026 r. w wysokości 90% podstawy wymiaru, a od 25 kwietnia 2026 r. do 24 maja 2026 r. w wysokości 75% podstawy wymiaru. Jednocześnie w kolejnym piśmie ZUS poinformował pracownika, że świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje mu w wysokości 100% podstawy wymiaru. Było to spowodowane zakwalifikowaniem zdarzenia jako wypadku w drodze do pracy, wobec czego w myśl art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 854; dalej: u.ś.p.u.s.m.) świadczenie to przysługuje pracownikowi w wysokości 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za okres pierwszych trzech miesięcy, a później 75% tej podstawy za pozostały okres. W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z art. 18 ust. 1 u.ś.p.u.s.m. pracownik, który pobierał zasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą i po wyczerpaniu okresu zasiłkowego nadal pozostaje niezdolny do pracy, lecz dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie tej zdolności, może wystąpić o świadczenie rehabilitacyjne, które przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, ale nie dłużej niż przez 12 miesięcy. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy wypadkowej, z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej ubezpieczonemu przysługuj