Sąd Najwyższy zajął się składkami pracowników powiązanych spółek

Umowa o pracę w jednej spółce, zlecenie w drugiej

Sprawa dotyczyła osób zatrudnionych na podstawie umów o pracę w spółce A. Jednocześnie pracownicy ci wykonywali umowy zlecenia zawarte ze spółką B. Pomiędzy przedsiębiorstwami występowały ścisłe powiązania kapitałowe: spółka B była jedynym udziałowcem spółki A, a więc spółką dominującą wobec pracodawcy.

Spółka A wykonywała obowiązki związane z zatrudnieniem pracowników. Wypłacała wynagrodzenia, odprowadzała podatek i składki na ubezpieczenia społeczne, prowadziła obsługę kadrową, kierowała pracą, organizowała szkolenia BHP oraz badania profilaktyczne.

ZUS uznał jednak, że formalne zatrudnienie w spółce zależnej nie odpowiadało rzeczywistemu sposobowi wykonywania pracy. Zdaniem organu rentowego faktycznym beneficjentem pracy była spółka B. To ona, jako spółka dominująca, miała zatem zostać uznana za pracodawcę i płatnika składek.

Na tej podstawie ZUS wydał decyzje stwierdzające, że wskazane osoby podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako pracownicy spółki B.

Sądy nie zgodziły się ze stanowiskiem ZUS

Spółka B odwołała się od decyzji. Podkreśliła, że posiadanie wszystkich udziałów w spółce A nie oznacza jeszcze przejęcia przez nią obowiązków pracodawcy. Przedstawiła również dokumenty i inne dowody potwierdzające, że stosunki pracy ze spółką A nie były pozorne, lecz rzeczywiście wykonywane.

Sąd pierwszej instancji zmienił decyzję ZUS. Ustalił, że pracownicy faktycznie pozostawali w stosunku pracy ze spółką A. To ona kierowała ich pracą, wypłacała wynagrodzenia i przez lata realizowała obowiązki pracodawcy. Nie było więc podstaw do uznania, że pracodawcą tych osób była spółka B.

Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację ZUS. Zwrócił uwagę, że nawet bardzo silne powiązania właścicielskie nie pozbawiają spółek ich odrębności prawnej. Udziałowiec niewątpliwie korzysta gospodarczo z wyników działalności spółki zależnej, ale nie oznacza to, że automatycznie staje się pracodawcą wszystkich zatrudnionych przez nią osób. Ocena, kto jest rzeczywistym pracodawcą, powinna opierać się przede wszystkim na przesłankach stosunku pracy wynikających z art. 22 § 1 Kodeksu pracy. Należy zatem ustalić między innymi, na rzecz którego podmiotu i pod czyim kierownictwem praca była wykonywana oraz kto ponosił odpowiedzialność za organizację zatrudnienia.

Zależność kapitałowa nie jest wystarczającym dowodem

Jak się można było spodziewać, ZUS wniósł skargę kasacyjną, po