Przejrzystość wynagrodzeń bez ujawniania konkretnych pensji

Dyrektywa przeciw dyskryminacji płacowej

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/970 ma wzmocnić stosowanie zasady jednakowego wynagrodzenia kobiet i mężczyzn za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości. Wprowadza w tym celu mechanizmy zwiększające przejrzystość zasad płacowych oraz ułatwiające dochodzenie roszczeń przez osoby, które podejrzewają dyskryminację ze względu na płeć. Państwa członkowskie powinny były wdrożyć tę dyrektywę do 7 czerwca 2026 r.

W Polsce pełne wdrożenie dyrektywy nadal jest przedmiotem prac legislacyjnych. Projekt ustawy oznaczony numerem UC127 ma wprowadzić nowe obowiązki informacyjne, rozwiązania dotyczące ochrony prawnej oraz zmiany m.in. w Kodeksie pracy, Kodeksie postępowania cywilnego i ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy. W rządowym wykazie zaplanowano przyjęcie projektu przez Radę Ministrów w czwartym kwartale 2026 r. Omawiane rozwiązania są więc nadal propozycjami, a nie obowiązującymi przepisami.

Pracownik otrzyma informacje o średnich zarobkach

Projektowana ustawa ma umożliwić pracownikowi wystąpienie do pracodawcy o informacje dotyczące jego indywidualnego poziomu wynagrodzenia oraz średniego poziomu wynagrodzeń w kategorii pracowników wykonujących jednakową pracę albo pracę o jednakowej wartości. Średnie mają być przedstawiane oddzielnie dla kobiet i mężczyzn.

Poziom wynagrodzenia oznacza roczne wynagrodzenie brutto otrzymane przez pracownika, z przewidzianymi w projekcie wyjątkami. Godzinowy poziom wynagrodzenia ma być natomiast ustalany przez podzielenie poziomu wynagrodzenia przez nominalny czas pracy odpowiedni do okresu zatrudnienia.

Nie oznacza to jednak wprowadzenia pełnej jawności płac. Pracownik nie uzyska prawa do zapytania pracodawcy, ile dokładnie zarabia wskazany kolega lub koleżanka. Otrzyma dane zbiorcze, które mają mu pomóc ocenić, czy jego wynagrodzenie odbiega od średniej dla kobiet lub mężczyzn należących do tej samej kategorii pracowników.

Średnia może ujawnić wynagrodzenie konkretnej osoby

Problem powstanie w niewielkich grupach pracowników. Jeżeli w danej kategorii zatrudniona jest tylko jedna kobieta albo tylko jeden mężczyzna, podanie średniej dla tej płci oznaczałoby w praktyce ujawnienie wynagrodzenia konkretnej osoby. Do podobnego skutku może dojść również wtedy, gdy liczba pracowników jest niewielka, a wnioskujący zna część danych płacowych.