Pracodawco: rozwiązanie umów nie zatrzyma kontroli PIP

Nie jesteś pracodawcą, a kontroler wkracza

Do niedawna w praktyce zdarzało się, że podmiot objęty zainteresowaniem Państwowej Inspekcji Pracy tuż przed rozpoczęciem czynności kontrolnych przestawał formalnie zatrudniać ludzi. Umowy o pracę rozwiązywano za porozumieniem stron, a współpracę ze zleceniobiorcami, usługodawcami i osobami prowadzącymi działalność gospodarczą kończono. W efekcie przedsiębiorca tracił status pracodawcy, a inspektor nie miał podstaw do kontynuowania kontroli w dotychczasowym trybie.

Od 8 lipca tego roku, po zmianie art. 13 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, taka praktyka przestała być skuteczna. Zgodnie z nowym brzmieniem przepisu PIP może kontrolować nie tylko obecnych pracodawców. W sprawach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, legalności zatrudnienia oraz zawierania umów cywilnoprawnych w warunkach, w których powinna zostać zawarta umowa o pracę, kontrolą mogą zostać objęci również przedsiębiorcy i inne jednostki organizacyjne niemające już statusu pracodawcy.

Warunkiem jest, aby w dniu rozpoczęcia kontroli lub w ciągu roku poprzedzającego ten dzień na rzecz danego podmiotu pracę wykonywała osoba fizyczna. Nie ma znaczenia podstawa jej świadczenia – może to być zarówno umowa o pracę lub umowa cywilnoprawna, jak i współpraca w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Zakończenie wszystkich umów nie zablokuje inspektora

Nowe przepisy oznaczają, że zwolnienie pracowników i rozwiązanie umów ze zleceniobiorcami lub współpracownikami B2B nie spowoduje automatycznego odstąpienia od kontroli. PIP może zbadać warunki, w jakich praca była wykonywana wcześniej, nawet jeśli w dniu wizyty inspektora przedsiębiorca nie zatrudnia już ani jednej osoby.

Podmiot powinien liczyć się z możliwością kontroli przez rok od okresu, w którym świadczono na jego rzecz pracę. Inspekcja może przy tym korzystać z informacji pozyskiwanych dzięki wymianie danych z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych i Krajową Administracją Skarbową. Formalne zakończenie współpracy nie oznacza więc, że wcześniejsze zatrudnienie przestaje być widoczne dla organów kontrolnych.

Rozwiązanie umowy w trakcie kontroli? Oznacza koszt

Szczególne konsekwencje mogą pojawić się wtedy, gdy podmiot kontrolowany zakończy współpracę już po rozpoczęciu kontroli. Dotyczy to okresu od dnia rozpoczęcia czynności przez PIP do upływu terminu na odwołanie od decyzji albo do prawomocnego zakończenia postępowania sądowego.

Jeżeli w tym czasie z inicjatywy podmiotu kontrolowanego zostanie rozwiązana lub wypowiedziana umowa cywilnoprawna, umowa wygaśnie albo dojdzie do faktycznego odsunięcia danej osoby od pracy, za datę zawarcia umowy o pracę może zostać uznany dzień rozpoczęcia kontroli.

Ma to istotne znaczenie finansowe. Zasadniczo datą nawiązania stosunku pracy stwierdzonego przez inspekcję jest data wydania decyzji. T