Praca zdalna a ryzyko niewidocznego wykluczenia pracowników

Praca zdalna – wyzwanie dla inkluzji?

Praca w systemie zdalnym to praktyczne rozwiązanie dla wielu osób, np. osób z niepełnosprawnościami, ułatwiające im podejmowanie aktywności zawodowej. Trudno jednak nie zgodzić się z tym, że ograniczenie fizycznej obecności w biurze skutkuje mniejszym kontaktem z przełożonymi czy współpracownikami. I nawet wtedy, gdy formalnie pracownicy zdalni są traktowani na równych zasadach, to mogą zdarzać się sytuacje, które będą stopniowo ograniczać ich udział w życiu firmy i przyczyniać się do ich marginalizacji. Takie okoliczności stają się niekiedy wyzwaniem dla inkluzji, która jest przecież procesem włączania osób zagrożonych wykluczeniem w życie grupy i usuwania barier tak, by czuły się one częścią zespołu.

Gdzie pojawia się ryzyko wykluczenia pracowników zdalnych?

W jaki sposób praca zdalna może zwiększać ryzyko wykluczenia pracownika z życia firmy? Rozważmy następujące sytuacje:

Decyzje podejmowane i przekazywane na tzw. korytarzu

Bardzo często jest tak, że różne decyzje zapadają podczas spontanicznych, nieformalnych rozmów w biurze. Pracownicy zdalni nie są ich uczestnikami, dlatego mogą się o nich nie dowiedzieć nigdy albo na samym końcu.

Brak możliwości budowania relacji

Bywa, że pracownicy zdalni pomijani są przy okazji nieformalnych spotkań po pracy. Często nie wynika to z jakichś uprzedzeń, ale z mniejszej widoczności. Takie sytuacje mogą osłabiać ich pozycję w zespole na różnych płaszczyznach i utrudniać budowanie relacji zawodowych.

Brak dostępności cyfrowej

Może się zdarzyć i tak, że firma zatrudniająca pracowników z niepełnosprawnościami nie dostosuje narzędzi pracy do ich potrzeb. Na przykład dla osób słabowidzących barierą utrudniającą pełne zaangażowanie będą systemy i aplikacje niewspółpracujące z czytnikami ekranu. Z kolei osoby słabosłyszące mogą mieć utrudniony udział w spotkaniu, gdy wideokonferencje organizowane są bez włączonych na żywo napisów.

Przewaga obecności w biurze

Osoby uczestniczące w spotkaniach na żywo mogą mieć większe możliwości zabierania głosu. Czasem zapomina się lub nie przykłada większej wagi do moderowania głosu osób uczestniczących online, przez co pracownicy zdalni rzadziej uczestniczą w dyskusji.

Pomijanie przy szkoleniach i awansach

To naturalne, że łatwiej myśleć o osobach pracujących na żywo, z którymi spotyka się codziennie w biurze. Dlatego zdarza się, że osoby pracujące w systemie zdalnym bywają niezauważane przy planowaniu szkoleń czy awansów.

Rzadszy feedback

Codzienne spotkania i rozmowy na żywo sprzyjają wymianom doświadczeń czy uwag – również na linii przełożony-pracownik. Dlatego pracownicy zdalni mogą rzadziej otrzymywać konstruktywny feedback na temat swojej pracy, co z kolei może hamować ich zawodowy rozwój.

Opisane powyżej sytuacje mogą występować w różnych firmach. I – należy to mocno podkreślić – najczęściej nie są one wynikiem celowego, świadomego działania wymierzonego w pracowników zdalnych. Jednakże w wyniku takich okoliczności mogą stać się oni dla swojej firmy niejako niewidzialni. Mogą też być błędnie oceniani jako ci mniej zaangażowani.

Jak pracodawca może przeciwdziałać wykluczeniu pracowników zdalnych?

Zadbanie o równe traktowanie pracowników zdalnych i zapewnienie im równych możliwości uczestniczenia w różnych sferach funkcjonowania firmy wymaga podjęcia pewnych działań w obszarach komunikacji, technologii czy kultury organizacyjnej. Dobrym przykładem takich rozwiązań będą na przykład:

• zapisywanie kluczowych decyzji i wniosków po spotkaniach i przesyłanie ich wszystkim pracownikom, których one dotyczą,
• dostosowywanie oprogramowania firmowego i narzędzi wykorzystywanych w pracy do potrzeb osób z niepełnosprawnościami,
• włączanie pracowników zdalnych w spotkania i aktywności zespołowe;
• planowanie wydarzeń firmowych w formule hybrydowej lub w miejscach dostępnych dla osób z niepełnosprawnościami,
• zadbanie o regularny kontakt przełożonego z pracownikiem zdalnym,
• przeprowadzanie regularnych badań doświadczeń pracowników – również w odniesieniu do równego traktowania,
• opracowanie jasnych i ogólnodostępnych kryteriów przydzielania projektów i awansów.

Być może wprowadzenie takich kroków będzie się wiązało z pewnymi zmianami organizacyjnymi, pokaże jednak, że firma nie tylko deklaruje zrozumienie różnorodności, ale codziennie wspiera osoby mające pewne ograniczenia.

Wnioski

Praca zdalna jest dobrym rozwiązaniem dla wielu osób, które ze względu na stan zdrowia czy inne okoliczności życiowe napotykają bariery w pracy stacjonarnej. Niekiedy zdarza się jednak, że ta forma zatrudnienia prowadzi do niewidocznego, nieformalnego wykluczenia. Nie chodzi jednak o to, by pracę zdalną ograniczać, ale by wprowadzać rozwiązania umożliwiające uczestniczenie w życiu organizacji, budowanie zdrowych relacji z zespołem i przełożonymi oraz korzystanie z możliwości rozwoju na równych zasadach.