Gorący temat w BHP. Nawet 90 000 zł kary za pracę w upale!

Upały w pracy to dodatkowe obowiązki dla pracodawcy

Gdy na zewnątrz (a także wewnątrz) panuje upał, efektywne wykonywanie pracy staje się nie lada wyzwaniem dla pracowników. Oprócz tego długotrwałe przebywanie w takich warunkach negatywnie wpływa na zdrowie pracowników, przyczyniając się do zdarzeń takich jak omdlenia, udary czy odwodnienie. Ma to szczególne znaczenie w przypadku osób wykonujących prace wymagające wysiłku fizycznego, gdyż wysiłek taki skutkuje wytwarzaniem ciepła metabolicznego, co w konsekwencji może prowadzić do szybkiego przegrzania organizmu. Resort pracy zwraca uwagę, że fale upałów są szczególnie niebezpieczne dla osób niezaaklimatyzowanych, przy czym proces aklimatyzacji trwa od 5 do 7 dni ekspozycji na daną temperaturę (por. uzasadnienie projektu rozporządzenia).

Pracodawcy martwiący się o spadek wydajności załogi zakładu pracy powinni jednak pamiętać, że praca w nadmiernych upałach wiąże się dla nich z licznymi obowiązkami. Wystarczy zajrzeć do katalogu podstawowych obowiązków pracodawcy określonych w art. 94 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. ‒ Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 277, ze zm.; dalej: k.p.). Zgodnie z tym przepisem pracodawca jest zobowiązany do organizowania pracy w taki sposób, aby zapewnić pracownikom pełne wykorzystanie czasu pracy oraz wysoką wydajność i należytą jakość pracy pracowników, przy wykorzystaniu ich uzdolnień i kwalifikacji. Oprócz tego pracodawca musi organizować pracę w sposób zapewniający zmniejszenie jej uciążliwości. Co szczególnie istotne, do podstawowych obowiązków pracodawcy należy również zapewnianie pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.

Obowiązki pracodawcy w zakresie BHP w zakładzie pracy zostały doprecyzowane w art. 207 k.p., który zobowiązuje pracodawcę do ochrony zdrowia i życia pracowników przez zapewnienie im bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. Jednocześnie to pracodawca odpowiada za stan BHP w zakładzie pracy.

Od lipca kary za nieprzestrzeganie przepisów BHP przez pracodawców są wyższe

Od 8 lipca 2026 r. kary za naruszenie przepisów i zasad BHP zostały podwyższone. Na mocy art. 283 § 1 k.p. pracodawca, który pomimo ciążącego na nim obowiązku dbania o stan BHP w zakładzie pracy, nie przestrzega przepisów lub zasad BHP, podlega karze grzywny od 2 000 zł do 60 000 zł. W przypadku popełnienia tego samego wykroczenia w ciągu dwóch lat grzywna może wynieść nawet 90 000 zł. Ponadto pracodawca, który złośliwie i uporczywie narusza prawa pracownika wynikające ze stosunku pracy lub ubezpieczenia społecznego, podlega karze grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Wynika to z art. 218 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 383, ze zm.). W sytuacji gdy zmuszanie do pracy w ekstremalnym upale doprowadzi do bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia pracownika (np. udaru słonecznego, omdlenia, zawału serca), pracodawca lub osoba kierująca pracownikami naraża się na odpowiedzialność karną na gruncie art. 220 Kodeksu karnego. Grozi za to kara pozbawienia wolności do lat 3. Jeżeli jednak działanie pracodawcy jest nieumyślne, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Z kolei w przypadku, gdy pracodawca dobrowolnie uchyli grożące pracownikowi niebezpieczeństwo (np. zainstaluje klimatyzację, wprowadzi dodatkowe przerwy w pracy), nie podlega karze.

Kiedy pracownik może powstrzymać się od wykonywania pracy?

Ustawodawca przyznał pracownikowi prawo do powstrzymania się od wykonywania pracy w przypadku zaistnienia określonych okoliczności. W myśl art. 210 § 1 k.p. pracownik, którego zdrowie lub życie jest bezpośrednio zagrożone w związku z tym, że warunki pracy nie odpowiadają przepisom BHP, może powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego. Analogiczna sytuacja występuje, gdy praca wykonywana przez pracownika bezpośrednio zagraża zdrowiu lub życiu innych osób. W przypadku gdy powstrzymanie się od wykonywania pracy nie usuwa zagrożenia dla zdrowia i życia pracownika lub innych osób, pracownik ma prawo oddalić się z miejsca zagrożenia, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego. Pracodawca nie może wówczas obciążyć pracownika negatywnymi konsekwencjami w związku z powstrzymaniem się od pracy lub oddaleniem się z miejsca zagrożenia. Za czas powstrzymania się od wykonywania pracy lub oddalenia się z miejsca zagrożenia pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Jakie są aktualne obowiązki pracodawcy w związku z wahaniami temperatur w miejscu pracy?

Szczegółowe zasady BHP w pracy zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650; dalej: r.b.h.p.). Jak wynika z § 30 tego rozporządzenia, w pomieszczeniach pracy pracodawca powinien zapewnić temperaturę odpowiednią do rodzaju wykonywanej pracy (metod pracy i wysiłku fizycznego niezbędnego do jej wykonania), przy czym temperatura ta nie może być niższa niż 14°C (287 K), chyba że względy techn