Gromadzenie a wydatkowanie środków ZFRON. Co wolno pracodawcy po upływie 5 lat od utraty statusu ZPChr?

Utrata statusu ZPChr a niewykorzystane środki ZFRON

Utrata przez pracodawcę statusu zakładu pracy chronionej (ZPChr) często wiąże się z poważnymi konsekwencjami finansowymi. Szczególnie istotna jest data utraty tego statusu wskazana w treści decyzji wojewody. Jak bowiem wynika z art. 33 ust. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 884; dalej: u.r.o.n.) w razie likwidacji, upadłości lub wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonego przez pracodawcę ZPChr lub utraty przez pracodawcę statusu ZPChr niewykorzystane według stanu na dzień likwidacji, upadłości lub utraty statusu ZPChr środki ZFRON podlegają niezwłocznie wpłacie do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON).

Ponadto pracodawca jest zobowiązany wpłacić do PFRON kwotę odpowiadającą kwocie wydatkowanej ze środków ZFRON na nabycie, wytworzenie lub ulepszenie środków trwałych w związku z modernizacją zakładu pracy, utworzeniem lub przystosowaniem stanowisk pracy dla osób z niepełnosprawnościami, budową lub rozbudową bazy rehabilitacyjnej, wypoczynkowej i socjalnej, a także na zakup środków transportu – w części, która nie została pokryta odpisami amortyzacyjnymi, ustalonymi przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych wynikających z wykazu rocznych stawek na dzień likwidacji, upadłości albo wykreślenia ZPChr z ewidencji działalności gospodarczej lub utraty statusu ZPChr.

Nie oznacza to jednak, że każdy pracodawca, który utracił status ZPChr, będzie zobowiązany do dokonania powyższych wpłat i straci możliwość wykorzystywania środków zgromadzonych na rachunku ZFRON. Ustawodawca przewidział, że pracodawca, który utracił ten status, ale zatrudnia co najmniej 15 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i osiąga wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości nie niższej niż 25%, zachowuje ZFRON i niewykorzystane środki tego funduszu.

Dopóki pracodawca, o którym mowa w art. 33 ust. 7b u.r.o.n., spełnia