Magiczna trzydziestka

Na początek kilka doprecyzowań, czyli statystycznego nudziarstwa, które wydaje mi się jednak konieczne. Precyzyjniej trzeba by powiedzieć, że magiczna granica została przekroczona po raz pierwszy w dostępnej historii zestawienia PFRON, obejmującej okres od 2019 r. Co więcej, dowiedzieliśmy się o tym dopiero po kolejnej aktualizacji danych Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych dotyczących płatników oraz firm zwolnionych z comiesięcznych wpłat na PFRON.

Dla porównania, według stanu bazy z 13 kwietnia 2026 r. liczba pracodawców zwolnionych z wpłat wynosiła w październiku 2025 r. 29 914, w listopadzie – 29 915, a w grudniu – 29 864. Po uwzględnieniu dokumentów i korekt, które trafiły do systemu w kolejnych miesiącach, wartości te wyraźnie wzrosły.

W bazie danych według stanu na 7 lipca 2026 r. było już 30 041 takich pracodawców w październiku, 30 146 w listopadzie i 30 206 w grudniu. Magiczna trzydziestka została więc przekroczona w październiku 2025 r. – choć w statystykach PFRON zobaczyliśmy to dopiero kilka miesięcy później.

Dojrzewające dane

To kolejny przykład pokazujący, jak ostrożnie w próbach analiz sytuacji osób z niepełnosprawnościami na rynku pracy trzeba podchodzić do najnowszych zestawień PFRON. Bazy tworzone na podstawie deklaracji DEK i informacji INF są „żywe”. Pracodawcy mogą składać dokumenty z opóźnieniem (choć teoretycznie mają na to czas do 20. dnia kolejnego miesiąca), a następnie dokonywać ich korekt. Zmiany mogą sięgać nawet pięciu lat wstecz.

Między kwietniowym a lipcowym stanem bazy liczba pracodawców zwolnionych z wpłat wzrosła o 127 w przypadku października 2025 r., o 231 w listopadzie i aż o 342 w grudniu. Jeszcze większe zmiany objęły początek 2026 r. Dla stycznia przybyło 697 pracodawców, a dla lutego aż 1691. A zatem szczególnie najnowszych miesięcy nie można traktować jako zamkniętego obrazu sytuacji. Kolejne aktualizacje prawdopodobnie jeszcze podniosą wartości dotyczące końca 2025 i początku 2026 r., choć skala zmian powinna stopniowo maleć wraz z upływem czasu.

Przekroczenie 30 tys. nie jest jednak wyłącznie skutkiem technicznego uzupełnienia danych. W grupie pracodawców zwolnionych z wpłat rzeczywiście można dostrzec długookresowy wzrost, choć nie przebiegał on liniowo.

Jesienne odbicie

W styczniu 2025 r. grupa pracodawców zwolnionych z wpłat liczyła 29 627 podmiotów. Do czerwca ich liczba zwiększyła się do 29 966. W lipcu i sierpniu nastąpił charakterystyczny, obserwowany również w poprzednich latach spadek – odpowiednio do 29 617 i 29 575.

We wrześniu liczba ta ponownie wzrosła do 29 938, a następnie rosła już nieprzerwanie aż do końca roku. W październiku – o czym już wspominałem – przekroczyła 30 tys., w listopadzie osiągnęła 30 146, a w grudniu 30 206. Od stycznia do grudnia grupa ta powiększyła się więc o 579 pracodawców, czyli o około 2%.

W tym samym czasie liczba firm zobowiązanych do dokonywania wpłat zmniejszyła się z 32 092 do 31 461, a więc o 631 podmiotów, czyli również o około 2%.

Co ciekawe, łączna liczba pracodawców uwzględnionych w obu zestawieniach pozostała praktycznie bez zmian. W styczniu było ich