Powrót do pracy po długim leczeniu - czego nie widać w zaświadczeniu lekarskim

Badania kontrolne – pierwszy krok do powrotu do pracy

Zasady powrotu do pracy po długiej chorobie, trwającej ponad 30 dni regulują przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 277, ze zm.). Art. 229 § 2 stanowi, że w takiej sytuacji pracownik podlega kontrolnym badaniom lekarskim w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. Po analizie wyników zleconych badań lekarz medycyny pracy może stwierdzić, że pracownik jest zdolny do pracy i wydać zaświadczenie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy. Zaświadczenie takie nie opisuje jednak całej sytuacji pracownika, który mierzy się z wieloma obawami związanymi z powrotem do obowiązków zawodowych.

Obawy związane ze zdrowiem i samopoczuciem

Osoby przebywające na długim zwolnieniu lekarskim bardzo często z niecierpliwością oczekują powrotu do pracy – cieszą się na ponowny kontakt ze współpracownikami i powrót do ustalonego schematu dnia. To oczekiwanie nie oznacza jednak braku obaw. Choroba i dłuższe leczenie często pozostawiają w organizmie jakiś ślad. Powracający pracownik może mierzyć się z ubocznymi skutkami leczenia, takimi jak przewlekłe zmęczenie, problemy z koncentracją, pamięcią czy utrzymujący się ból. Może czuć, że nie jest w stanie pracować już tak szybko jak kiedyś i że potrzebuje teraz częstszych przerw w pracy. Ciągły lęk o ewentualny nawrót choroby, np. w przypadku chorób nowotworowych, może emocjonalnie obciążać.

A jeśli powrót do pracy wymagał wprowadzenia racjonalnych usprawnień i dostosowania miejsca pracy do osoby z niepełnosprawnością, to pracownik może czuć się nawet trochę zakłopotany widocznymi dla wszystkich zmianami związanymi z jego osobą.

Takie sytuacje są zupełnie naturalne i nie świadczą o braku kompetencji, ale u powracających pracowników często powodują utratę pewności siebie, złą ocenę swoich umiejętności i pracy, poczucie bycia słabszym niż kiedyś. To z kolei rodzi obawy przed oceną przełożonych i pracowników: Jak mnie oceniają? Czy nie przeszkadza im, że teraz muszę pracować trochę inaczej? Czy nie zmienią swojego stosunku do mnie?

Takie pytania, które uporczywie krążą po głowie, znacząco wzmacniają lęk przed pierwszym dniem w pracy. Lęk, o którym z orzeczeniu lekarskim nie ma ani słowa.

Obawy przed miejscem pracy, które zdążyło się zmienić

Każda firma to żywy organizm, w którym zachodzą ciągłe zmiany – zatrudnionych, przełożonych, procedur, urządzeń, systemów informatycznych, organizacji pracy czy nawet kultury organizacyjnej.

Jeśli pracownik przebywający na zwolnieniu lekarskim trwającym dłużej niż 30 dni wie, że podczas jego nieobecności zaszły w jego firmie takie zmiany, może niepokoić się powrotem do pracy. I znowu mogą pojawiać się takie pytania: Jak zostanę przyjęty? Jak się odnajdę? Czy nowi pracownicy okażą zrozumienie dla mojej choroby i stanu zdrowia? Czy nawiążę nić porozumienia z nowym szefem? Czy w miarę szybko ogarnę nowe oprogramowanie tak, by nie prosić nikogo o ciągłą pomoc?

To również realne obawy wpływające na emocje związane z powrotem do pracy. One przytłaczają, ale w żaden sposób nie są opisane na orzeczeniu lekarskim.

Jak taki niepokój może wpłynąć na pracownika?

Pytania, jakie pojawiają się u powracających do pracy po dłuższej nieobecności, mogą prowadzić do różnych reakcji.

Z jednej strony mogą sprawić, że taki pracownik narzuci sobie nadmierne tempo pracy – po to, by jak najszybciej udowodnić i sobie, i innym, że wrócił już do pełnej sprawności. Nie prosi więc o pomoc, podejmuje się wielu zadań, unika przyznawania się do zmęczenia.

Z drugiej strony reakcje mogą być inne – niektórzy mogą przyjąć postawę bierną lub nawet zacząć wycofywać się z różnych aktywności. Mogą sądzić, że utracili część swoich kompetencji, więc będzie korzystniej, jeśli inni przejmą niektóre zadania, bo przecież na pewno zrobią to lepiej.

Oczywiście to skrajne reakcje, które nie pojawiają się u wszystkich powracających do pracy po dłuższym leczeniu. Warto jednak wiedzieć, że część pracowników może tak właśnie funkcjonować.

Jak więc można wspierać bezpieczny i spokojny powrót do pracy?

Adaptacja do obowiązków zawodowych po dłuższej nieobecności będzie niekiedy wymagała czasu. Dobrze, jeśli pracodawca da pracownikowi ten czas. Jeśli nastąpiły jakieś zmiany w firmie, zwłaszcza związane ze stanowiskiem czy sposobem wykonywania pracy danej osoby, warto dokładnie je wyjaśnić. Przełożony, który słucha, obserwuje i zadaje taktowane pytania, będzie dużym wsparciem dla każdej osoby w procesie adaptacji.

Może się zdarzyć, że powracający pracownik przedstawi orzeczenie o niepełnosprawności. Wówczas sposób, w jaki podejdzie do tego pracodawca, na pewno będzie miał duże znaczenie. Jeśli pokaże, że niepełnosprawność nie jest problemem, jeżeli wykaże chęć dostosowań organizacyjnych lub technicznych, rozwieje wiele obaw takiego pracownika.

Ogromną rolę odgrywają również współpracownicy. Ich życzliwość, empatia, wyrozumiałość, cierpliwość mogą być nieocenione. Okazywanie praktycznej pomocy związanej ze zmianami, unikanie wywierania presji również ułatwią powrót do obowiązków zawodowych.

Są również kwestie zależne od samego pracownika – jeśli będzie otwarcie mówić o napotykanych trudnościach, nie będzie się wstydził pytać i nauczy się przyjmować wsparcie, powrót do pracy będzie dużo łatwiejszy.

Wnioski

Powrót do pracy po chorobie trwającej dłużej niż 30 dni nigdy nie jest łatwy. Orzeczenie lekarza stwierdzające brak przeciwwskazań do wykonywania pracy nie informuje o obawach, z którymi mierzą się powracający pracownicy. Dlatego warto pamiętać, że skuteczny powrót do pracy w dużej mierze zależy również od postawy pracodawcy i współpracowników.