Nie każdy chce być szefem. Dlaczego niektórzy awansom mówią „nie”?

Dlaczego odmowa awansu wciąż zaskakuje pracodawców

Awans – czyli przejście na wyższe stanowisko – od wielu lat postrzegany jako wyróżnienie i nagroda za dobrą pracę. Wiele ścieżek kariery było planowanych na przykład tak: pracownik, specjalista, starszy specjalista, kierownik, dyrektor. Czasy się jednak zmieniają. Obecnie dostrzegamy, że wielu pracowników, zwłaszcza reprezentantów młodszych pokoleń, nie widzi się w roli menedżerów czy dyrektorów. Awans nie jest celem, do którego dążą. Nie wszyscy pracodawcy rozumieją takie podejście i dziwią się, gdy pracownik mówi: „Dziękuję za propozycję, ale z niej nie skorzystam”.

Dlaczego pracownicy nie przyjmują awansów?

Nie każdy chce zarządzać ludźmi

Mogłoby się wydawać, że świetny, wyróżniający się specjalista – handlowiec, księgowy, programista – będzie też bardzo dobrym kierownikiem całego działu. Nie zawsze jest to jednak prawdą. Stanowiska kierownicze, poza fachową wiedzą i znajomością branży, wymagają umiejętności zarządzania ludźmi. A nie każdy specjalista jest gotowy podjąć się takiego zadania. Nie każdy ma predyspozycje, żeby wziąć na siebie odpowiedzialność za innych i za wyniki działu. I choć w powiedzeniu, że wszystkiego można się nauczyć, jest sporo prawdy, to jednak praca wbrew swoim odczuciom nie będzie efektywna. Wręcz przeciwnie – kierownik, który nie do końca dobrze będzie się czuł w takiej roli, będzie bardziej narażony na frustrację, dodatkowy stres, przeciążenie czy wypalenie zawodowe. Czy taki szef będzie pozytywnie wpływał na zespół? Raczej nie.

Satysfakcja z obecnej pracy

Są pracownicy, którzy lubią swoją pracę i wcale nie chcą w żaden sposób jej zmieniać. Na obecnym stanowisku czują się spełnieni i swój rozwój bardziej upatrują nie w awansach, ale raczej w podnoszeniu kwalifikacji i poszerzaniu merytorycznej wiedzy. Awans, który w wielu sytuacjach przeniósłby ich aktywność w inne obszary (ustalanie i realizacja budżetów, dopinanie projektów, wypełnianie dokumentacji, zarządzanie ludźmi i konfliktami), nie leży w kręgu ich zainteresowań.

Docenianie work-life balance

Nie jest tajemnicą, że obecnie pracownicy coraz bardziej rozumieją rolę balansu między pracą zawodową a życiem prywatnym. Zwłaszcza młodzi ludzie chcą mieć czas na swoje pasje, zainteresowania czy życie towarzyskie lub rodzinne. Awanse bardzo często wiążą się natomiast z większą dyspozycyjnością, być może z telefonami po godzinach. Dlatego też sporo pracowników odmawia awansów na rzecz spokojniejszego życia, życia na swoich warunkach.

Niewystarczające korzyści finansowe

Zdarza się i tak, że awans i zdecydowanie większa odpowiedzialność nie idą w parze z adekwatnym wzrostem wynagrodzenia. Niekiedy podwyżka jest na tyle niska, że pracownicy nie decydują się na przyjęcie nowego stanowiska, wielu dodatkowych zadań. Czasami to się po prostu nie opłaca.

Sytuacje życiowe

Niekiedy propozycja awansu przychodzi w złym momencie – wtedy, gdy pracownik np. mierzy się z chorobą, obowiązkami rodzinnymi czy inną trudniejszą sytuacją osobistą. Wówczas często wygrywa zdrowy rozsądek i zapada decyzja o poczekaniu na lepszy moment.

Gdy awansu odmawiają osoby z niepełnosprawnościami

Osoby z niepełnosprawnościami, podobnie jak i pozostali pracownicy, również otrzymują propozycje awansów. Ale podobnie jak inni czasem odmawiają ich przyjęcia. Dlaczego? Prawdę mówiąc, w grę wchodzą te same powody co w przypadku pracowników pełnosprawnych, ale można wyróżnić jeszcze kwestie ściśle związane z ich zdrowiem. Pracownicy zmagający się z jakimś rodzajem niepełnosprawności mogą częściej odczuwać większe zmęczenie. Mogą potrzebować więcej czasu na regenerację lub na zabiegi i różne formy leczenia. A stanowiska kierownicze wymagają mocnej koncentracji na różnych zadaniach, zwłaszcza wtedy, gdy zbliżają się deadline’y.

Awans może niekiedy wiązać się również z koniecznością częstszych podróży czy uczestniczenia w większej ilości spotkań, a te mogą stanowić pewne obciążenie. Może się również zdarzyć, że przyjęcie propozycji awansu uniemożliwi pracę w systemie zdalnym. Dodatkowo osoby z niepełnosprawnościami mogą się obawiać tego, czy nowe stanowisko pracy będzie dostosowane do ich możliwości i potrzeb. A jeśli trzeba będzie dokonać zmian, mogą się obawiać, że długo będą na nie musieli czekać.

Wśród osób z niepełnosprawnościami są i takie, które nie chcą być w centrum uwagi. A objęcie stanowiska kierowniczego prawdopodobnie wymusiłoby większą widoczność, decyzyjność i konieczność nawiązywania większej liczby kontaktów interpersonalnych.

Jak reagować, gdy pracownik odmawia przyjęcia awansu?

W obecnych, zmieniających się czasach najlepiej założyć, że tak właśnie może się stać – że pracownik nie przyjmie naszej propozycji awansu. Warto wówczas zapytać, dlaczego odmawia, jakie powody się za tym kryją. Taka szczera rozmowa zminimalizuje ryzyko wystąpienia nieporozumień, wzajemnych pretensji i karania pracownika. Może ona niekiedy zmienić też decyzję pracownika – jeśli np. pracodawca rozwieje jego obawy. Z drugiej strony rozmowa może przekierować rozwój danej osoby w innym kierunku – nie w stronę awansów, a w stronę pogłębienia merytorycznej wiedzy i specjalistycznych umiejętności. To pozwoli zatrzymać w firmie osoby o wysokich kompetencjach. Zawsze warto też zostawić otwarte drzwi do awansu w przyszłości.

Wnioski

Odmowa awansu przestaje być czymś nadzwyczajnym i nie musi oznaczać braku ambicji. Pracownicy coraz częściej inaczej definiują sukces i chcą godzić pracę z czasem na własne, prywatne życie. Dla wielu rozwój zawodowy to nie tylko przejście na wyższe stanowisko, ale też pogłębianie wiedzy eksperckiej i zdobywanie nowych kompetencji, które niejednokrotnie skutkują wzrostem wynagrodzenia.