Inicjatywy bez otwartych drzwi

O co chodzi w sprawie jednego z ważniejszych programów grantowych Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych? Programu, na którego realizację zaplanowano ponad 4 miliony złotych. Czyżby tym razem nie wzbudził większego zainteresowania? Po bliższej lekturze sprawozdania Zarządu PFRON z wykonania planu finansowego w 2025 r. sprawa okazuje się bardziej złożona. Niskie wykonanie planu nie wynikało wyłącznie z braku aktywności potencjalnych beneficjentów. Duże znaczenie miało czasowe wstrzymanie jednego z modułów programu oraz fakt, że przyjęte wcześniej założenia budżetowe nie przełożyły się na realne wydatki.

Miało być więcej

„Wsparcie Inicjatyw” to program zatwierdzony przez Radę Nadzorczą PFRON. Jego konstrukcja jest dość pojemna, bo obejmuje różne działania promujące aktywność osób z niepełnosprawnościami, ich udział w kulturze, sztuce i życiu społecznym.

W sprawozdaniu PFRON za 2025 r. wskazano, że w ostatnich latach faktycznie realizowane były trzy moduły programu: „Otwarte Drzwi”, „Sztuka Osób Niepełnosprawnych” oraz „Kultura Wrażliwa”. Przy planowaniu środków na 2025 r. uwzględniono także prawdopodobieństwo realizacji modułu „Równoważni”, wpisanego do programu uchwałą Rady Nadzorczej PFRON w drugiej połowie 2024 r.

Plan po zmianach wynosił 4,03 mln zł. Z tej kwoty wydano jednak tylko 302,8 tys. zł. W praktyce program został więc zrealizowany w szczątkowej skali. To szczególnie uderzające w porównaniu do roku wcześniejszego. W 2024 r. na „Wsparcie Inicjatyw” wydano 2,44 mln zł, czyli 67,78% planu. Rok później wydatki spadły o ponad 2,1 mln zł, a wykonanie planu osunęło się do 7,51%.

Drzwi zamknięte

Kluczowe wyjaśnienie znajdujemy w samym sprawozdaniu. PFRON wskazuje, że niska realizacja planu wydatków wynikała z okoliczności trudnych do przewidzenia na etapie zabezpieczania środków, czyli w trzecim kwartale 2024 r. Najważniejszą z nich było czasowe wstrzymanie realizacji modułu A — „Otwarte Drzwi”.

Powodem były względy merytoryczne i organizacyjne. Moduł miał zostać wstrzymany do czasu opracowania i przyjęcia nowej, zmodyfikowanej formuły. Ostateczne, stosunkowo niskie wydatki nie oznaczają więc, że nikt nie chciał z programu w ubiegłym roku skorzystać. Część programu po prostu nie została uruchomiona w zakładanym kształcie. Nazwa „Otwarte Drzwi” nabiera w tym kontekście dość ironicznej wymowy. W 2025 r. to właśnie zamknięcie lub przynajmniej przymknięcie tych drzwi mocno ograniczyło finansowe wykonanie całego programu.

Beneficjen