Ta sama niepełnosprawność, nowa komisja. Czy to ma sens?

Im mniej biurokracji, tym lepiej

Do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trafiło ciekawe pytanie dotyczące wprowadzenia automatycznego przedłużania decyzji o poziomie potrzeby wsparcia dla osób, które uzyskały kolejne orzeczenie o tym samym stopniu niepełnosprawności. Autor petycji zwrócił uwagę na sytuację osób posiadających czasowe orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które wcześniej przeszły już ocenę w Wojewódzkim Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (WZON) i otrzymały liczbę punktów uprawniającą do świadczenia wspierającego.

W petycji zaproponowano, aby po uzyskaniu kolejnego orzeczenia z tym samym stopniem niepełnosprawności, osoba mogła otrzymać nową decyzję WZON „z automatu”, bez konieczności ponownego stawiania się na ocenę i przechodzenia całej procedury. Zachowana miałaby zostać dotychczasowa liczba punktów, pod warunkiem że zainteresowany zgadzałby się z wcześniejszą oceną.

Autor zaznaczył jednocześnie, że obecne postępowanie powinno zostać utrzymane w sytuacjach, gdy osoba chce zmiany punktacji lub nastąpiło pogorszenie jej stanu zdrowia.

Świadczenie wspierające zostało wprowadzone jako nowa forma pomocy finansowej dla osób z niepełnosprawnościami. Jego wysokość zależy od poziomu potrzeby wsparcia ustalonego przez WZON.

Dla wielu beneficjentów każdorazowe przechodzenie procedury oceny oznacza konieczność kompletowania dokumentacji medycznej, składania nowych wniosków i oczekiwania na decyzję. Stąd pojawił się postulat, aby osoby, których stan zdrowia formalnie nie uległ zmianie i które otrzymały kolejne orzeczenie o tym samym stopniu niepełnosprawności, mogły zachować dotychczasowe uprawnienia bez ponownej oceny.

Ministerstwo: sam stopień niepełnosprawności to za mało

W odpowiedzi na petycję Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych przypomniała, że przepisy dotyczące ustalania poziomu potrzeby wsparcia reguluje ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a także rozporządzenie w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia.

Resort wyjaśnił, że potrzeba wsparcia nie jest tożsama z samym stopniem niepełnosprawności. Ocenie podlega bowiem zdolność osoby do wykonywania konkretnych czynności związanych z codziennym funkcjonowaniem. Ustalenie poziomu potrzeby wsparcia obejmuje analizę aż 32 czynności z różnych obszarów codziennego funkcjonowania.

Zdaniem ministerstwa fakt uzyskania po raz kolejny tego samego stopnia niepełnosprawności nie oznacza automatycznie, że osoba zachowała identyczną zdolność do samodzielnego wykonywania codziennych czynności. W odpowiedzi na petycję podkreślono, że zdolność ta może zarówno wzrosnąć, jak i się zmniejszyć. Tymczasem nawet niewielka zmiana liczby punktów może wpływać na wysokość świadczenia wspierającego.

Resort zwrócił uwagę, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ma charakter bardziej ogólny i dotyczy wpływu schorzeń na funkcjonowanie osoby, natomiast ustalanie poziomu potrzeby wsparcia jest znacznie bardziej szczegółową oceną.

W konsekwencji ministerstwo uznało, że nie ma podstaw do wprowadzenia automatycznego przedłużania decyzji ustalających poziom potrzeby wsparcia. W końcowej części odpowiedzi jednoznacznie stwierdzono: „brak jest możliwości automatycznego przedłużania decyzji ustalających poziom potrzeby wsparcia po uzyskaniu przez osobę tego samego stopnia niepełnosprawności”.

Oznacza to, że osoby ubiegające się o dalsze pobieranie świadczenia wspierającego nadal będą musiały przechodzić procedurę ustalenia poziomu potrzeby wsparcia po wygaśnięciu poprzedniej decyzji.

Sprawa pokazuje napięcie między oczekiwaniami osób z niepełnosprawnościami, które postulują uproszczenie procedur administracyjnych, a stanowiskiem państwa, które stawia na indywidualną ocenę każdej sytuacji. Choć proponowane rozwiązanie mogłoby ograniczyć formalności i skrócić czas oczekiwania na decyzje, resort uznał, że rzetelne ustalenie poziomu potrzeby wsparcia wymaga każdorazowej weryfikacji rzeczywistych możliwości funkcjonowania danej osoby. W praktyce oznacza to utrzymanie obecnych zasad przyznawania świadczenia wspierającego.