Miliardy na rehabilitację i aktywizację. Jak samorządy wykorzystują środki PFRON?

Powiaty rozdysponowały prawie 2 mld zł

Z raportu PFRON za 2025 rok wynika, że największa część środków PFRON trafiła bezpośrednio do powiatów. W 2025 roku samorządy powiatowe wykorzystały blisko 1,96 mld zł.

Zdecydowaną większość tej kwoty, bo aż 1,888 mld zł (96,49 proc.), przeznaczono na rehabilitację społeczną. Na rehabilitację zawodową wydano jedynie 68,7 mln zł, co stanowiło 3,51 proc. wszystkich wydatków.

To pokazuje, że powiaty koncentrują się przede wszystkim na codziennym wsparciu mieszkańców z niepełnosprawnościami. Finansują warsztaty terapii zajęciowej, turnusy rehabilitacyjne, zakup sprzętu rehabilitacyjnego, likwidację barier architektonicznych, technicznych i komunikacyjnych, a także dofinansowanie przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych.

W praktyce oznacza to, że niemal każda osoba korzystająca z systemu wsparcia PFRON ma kontakt właśnie z działaniami realizowanymi przez samorząd powiatowy.

Rehabilitacja zawodowa – priorytetem województw

Inaczej wygląda struktura wydatków wojewódzkich. Samorządy wojewódzkie wykorzystały 492,85 mln zł, czyli 97,5 proc. środków przyznanych według algorytmu. Aż 344,7 mln zł (69,94 proc.) przeznaczono na rehabilitację zawodową, natomiast 148,1 mln zł (30,06 proc.) na rehabilitację społeczną.

To wyraźny podział ról. Powiaty odpowiadają za wsparcie społeczne, a województwa za aktywizację zawodową i rozwój infrastruktury rehabilitacyjnej.

Największym wydatkiem województw było finansowanie zakładów aktywności zawodowej (ZAZ). Na ten cel przeznaczono 323,63 mln zł. Liderami były województwa:

1. podkarpackie – 40,87 mln zł,
2. śląskie – 40,33 mln zł,
3. zachodniopomorskie – 29,00 mln zł,
4. małopolskie – 27,35 mln zł,
5. wielkopolskie – 26,98 mln zł.

Najmniej środków trafiło do województw pomorskiego (4,33 mln zł) i lubuskiego (2,35 mln zł).

Program wyrównywania różnic między regionami

Jednym z najciekawszych instrumentów finansowanych przez PFRON jest program wyrównywania różnic między regionami III. W 2025 roku przeznaczono na niego 158,97 mln zł.

Najwięcej środków otrzymały województwa:

1. lubelskie – 16,75 mln zł,
2. podkarpackie – 16,40 mln zł,
3. mazowieckie – 14,14 mln zł,
4. małopolskie – 13,19 mln zł,
5. kujawsko-pomorskie – 12,63 mln zł.

Na drugim biegunie znalazły się:

1. opolskie – 1,86 mln zł,
2. lubuskie – 2,82 mln zł,
3. podlaskie – 5,73 mln zł.

Największa część budżetu programu, 105,58 mln zł, została przeznaczona na likwidację barier transportowych. Dzięki temu dofinansowano zakup 451 mikrobusów i 113 autobusów przystosowanych do przewozu osób z niepełnosprawnościami. Wsparcie otrzymało również 118 warsztatów terapii zajęciowej, 313 placówek rehabilitacyjnych i 122 gminy organizujące transport dla mieszkańców.

Program objął łącznie 44 064 osoby z niepełnosprawnościami. Najwięcej beneficjentów odnotowano w województwach