Pracodawcy chcą uszczelnienia systemu orzekania o czasowej niezdolności do pracy i wypłaty przez ZUS wynagrodzeń chorobowych za pierwsze dni L4. Po stronie rządu nie widać entuzjazmu

Kto opłaca świadczenie chorobowe za pierwsze dni absencji pracownika?

Zgodnie z art. 92 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 277, ze zm.) – dalej: k.p., pracownik podlegający ubezpieczeniu chorobowemu, niezdolny do pracy przez okres łącznie do 33 dni w ciągu roku kalendarzowego – a w przypadku pracownika, który ukończył 50. rok życia łącznie do 14 dni w ciągu roku kalendarzowego – z powodu:

1. choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną – zachowuje prawo do 80% wynagrodzenia, chyba że obowiązujące u danego pracodawcy przepisy prawa pracy przewidują wyższe wynagrodzenie z tego tytułu;
2. wypadku w drodze do pracy lub z pracy albo choroby przypadającej w czasie ciąży – zachowuje prawo do 100% wynagrodzenia;
3. poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz poddania się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów – zachowuje prawo do 100% wynagrodzenia.

Dopiero wtedy, gdy niezdolność do pracy spowodowana powyższymi przyczynami trwa dłużej niż wskazane limity, pracownik jest uprawniony do zasiłku chorobowego (zamiast wynagrodzenia chorobowego), który przysługuje mu na zasadach określonych w ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 501, ze zm.) – dalej: u.ś.p.u.s.m.

ZUS zwraca uwagę na wzrost kosztów absencji chorobowych pracowników

Od wielu lat przedstawiciele środowiska pracodawców zwracali uwagę, że konieczność wypłaty pracownikom wynagrodzenia chorobowego stanowi istotne obciążenie dla zakładów pracy. Potwierdzają to także dane przedstawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w raporcie o absencji chorobowej za 2025 rok, zgodnie z którymi wydatki związane z absencją chorobową pracowników, ponoszone przez pracodawców i Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, w 2025 r. wyniosły 34 884,7 mln zł, co oznacza wzrost o 12,4% w stosunku do 2024 r.

Według przywołanego raportu w 2025 r. w Rejestrze zaświadczeń lekarskich odnotowano 27,5 mln zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy na łączną liczbę 290,5 mln dni absencji chorobowej (z powodu choroby własnej lub z tytułu opieki nad dziećmi bądź innymi członkami rodziny). Jeżeli chodzi o przeciętną długość zaświadczenia lekarskiego, to wyniosła ona 10,82 dnia. Natomiast w przeliczeniu na jednego ubezpieczonego absencja chorobowa przeciętnie wyniosła 14,76 dnia. Co istotne, liczba dni absencji chorobowej w 2025 r. wzrosła o 500 tys. względem 2024 r. Dominowały krótkie zwolnienia na okres do 5 dni, których wystawiono 9,8 mln, tj. o 0,2% więcej niż w 2024 r. (9,5 mln).

Raport ZUS wskazuje, że koszty związane z wypłatą wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy finansowanych ze środków zakładów pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) w 2025 r. wyniosły 14 174,2 mln zł, tj. o 11,2% więcej niż w poprzednim roku.

ZUS przypomina, że obowiązek wypłaty wynagrodzenia chorobowego w pierwszych dniach absencji chorobowej pracownika obciąża pracodawcę, co może być istotnym wydatkiem dla dużych zakładów pracy (sięgającym kilku milionów złotych rocznie), w których przypadku skala absencji może być znacząca. Równocześnie, według raportu ZUS pracodawcy i FGŚP pokrywali wydatki na absencję chorobową w 2025 r. w 40,6%.

Czy rząd zamierza wprowadzić zapowiadane zmiany?

Wydawało się, że wspomniane powyżej apele środowiska pracodawców przyniosły skutek, gdyż 9 stycznia 2024 r. Rada Ministrów przyjęła informację Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o kierunku i harmonogramie prac legislacyjnych wdrażających przepisy o opłacaniu przez ZUS zasiłku chorobowego dla pracowników od pierwszego dnia nieobecności z powodu zwolnienia lekarskiego. Zasiłek ten miał być wypłacany w wysokoś