ZPChr w odwrocie, rynek otwarty rośnie

Blisko 4 miliardy złotych na dofinansowania wynagrodzeń

Ze Sprawozdania Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) za 2025 rok wynika, że Fundusz przeznaczył na dofinansowanie wynagrodzeń pracowników z niepełnosprawnościami 3,98 mld zł. Było to jedno z najważniejszych narzędzi wspierających zatrudnienie tej grupy pracowników.

Największa część środków trafiła do pracodawców funkcjonujących na otwartym rynku pracy. Podmioty te otrzymały 2,49 mld zł, co stanowiło 62,45 proc. wszystkich wypłat. Zakłady pracy chronionej otrzymały 1,49 mld zł, czyli 37,55 proc. środków. Symboliczna część dofinansowania trafiła do podmiotów mieszanych. W praktyce oznacza to dalsze przesuwanie ciężaru zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami z rynku chronionego do otwartego.

Coraz mniej zakładów pracy chronionej

Najbardziej widocznym trendem ostatnich lat pozostaje spadek liczby zakładów pracy chronionej. W grudniu 2024 roku o dofinansowanie ubiegały się 573 zakłady pracy chronionej, natomiast w listopadzie 2025 roku było ich już tylko 532. Oznacza to spadek o 41 podmiotów w ciągu zaledwie roku.

Analiza przepływów pomiędzy segmentami rynku pokazuje, że proces ten ma charakter trwały. W ciągu roku 42 podmioty zmieniły status z zakładu pracy chronionej na podmiot rynku otwartego, z kolei 8 podmiotów przeszło z rynku otwartego do sektora chronionego, aż 14 podmiotów posiadających status ZPChr nie ubiegało się o dofinansowanie. W ostatnim roku pojawiło się jedynie 7 nowych podmiotów posiadających status ZPChr.

Bilans jest jednoznaczny: liczba podmiotów chronionych maleje, a przedsiębiorcy coraz częściej decydują się na funkcjonowanie w warunkach rynku otwartego. To zjawisko wpisuje się w obserwowany od wielu lat kierunek polityki zatrudnieniowej, zakładającej większą integrację osób z niepełnosprawnościami z głównym nurtem rynku pracy.

Rynek otwarty umacnia swoją pozycję

W przeciwieństwie do sektora chronionego liczba pracodawców działających na rynku otwartym nadal rośnie. W grudniu 2024 roku o dofinansowanie ubiegały się 32 252 podmioty, natomiast w listopadzie 2025 roku było ich już 33 014. Oznacza to wzrost o 762 pracodawców, czyli o 2,36 proc. Średnia liczba pracodawców korzystających z systemu dofinansowań na rynku otwartym w okresie od grudnia 2024 do listopada 2025 roku wyniosła 32 742 podmioty.

Rosnąca liczba pracodawców otwartego rynku świadczy o coraz większej gotowości przedsiębiorstw do zatrudniania osób z niepełnosprawnościami oraz o skuteczności systemu wsparcia finansowego oferowanego przez PFRON.

Struktura zatrudnienia według st