Absencja i prezenteizm – gdy sama obecność nie mówi o pracowniku wszystkiego

Absencja – jakie są jej najczęstsze przyczyny?

Absencja pracownicza to po prostu nieobecność w pracy. Często słyszymy o absencji chorobowej, związanej z otrzymaniem zwolnienia lekarskiego, ale jej źródeł można upatrywać też w innych obszarach. Niektóre również wiążą się ze zdrowiem pracowników, zwłaszcza tym psychicznym czy emocjonalnym. Nie zawsze jednak złe samopoczucie w tym obszarze skutkuje zwolnieniem lekarskim, natomiast coraz częściej przynosi efekty w postaci nieobecnych pracowników. Przemęczenie psychiczne, stres związany z pracą, w której być może dochodzi do mobbingu, nieprzyjazna atmosfera, niewyjaśnione nieporozumienia czy ukryte lub nawet jawne konflikty, niesprawiedliwe traktowanie, wypalenie zawodowe – to tylko niektóre z możliwych przyczyn wyższej absencji. Przyczyn, których nie widać od razu i które nie zawsze są formalnie udokumentowane.

Nieobecność pracownicza może przybierać różne formy.

• Planowana – to ta, która wynika z zaplanowanych urlopów wypoczynkowych lub szkoleniowych, z zaplanowanych zabiegów czy rehabilitacji, albo z uzgadnianych wcześniej terminów opieki nad dziećmi.
• Nieplanowana – związana z nagłymi, nieprzewidzianymi wydarzeniami, np. z nagłą chorobą lub inną osobistą czy rodzinną sytuacją.
• Krótkoterminowa – trwająca od jednego do kilku dni.
• Długoterminowa – wynikająca z przewlekłej choroby czy specjalistycznego leczenia lub rehabilitacji.
• Powtarzalna – oznaczająca częste, regularne, krótkie nieobecności.

Widać więc, że absencja niejedno ma imię i niejedną przyczynę. Jest zatem zjawiskiem, które trudno ocenić jednoznacznie. Zrozumienie jej powodów wymaga wnikliwości i zrozumienia sytuacji konkretnego pracownika.

Czy niska absencja zawsze oznacza, że wszystko jest w porządku?

Mogłoby się wydawać, że jeśli pracownik jest w pracy często obecny i rzadko korzysta ze zwolnień, to wszystko jest tak, jak należy. Nie zawsze tak jednak jest. Obecnie coraz częściej wspomina się o zjawisku prezenteizmu, które odnosi się do sytuacji, w której zatrudniony mimo choroby czy innych problemów pojawia się w pracy. Jakie mogą być tego przyczyny?

Na pierwszy plan wysuwa się obawa przed utratą pracy. To ona sprawia, że zatrudnieni nie korzystają ze zwolnień lekarskich, nawet jeśli czują się źle lub po prostu chorują. Takie obecności przynoszą najczęściej więcej szkody niż pożytku. Niedysponowany pracownik nie będzie raczej wykonywać swoich obowiązków w sposób prawidłowy i efektywny. Poza tym istnieje ryzyko, że zarazi współpracowników, co z kolei może przyczynić się do ich absencji lub prezenteizmu.

Niektórzy pracownicy z kolei sądzą, że przychodzenie do pracy, nawet przy nienajlepszym samopoczuciu, jest wyrazem lojalności wobec pracodawcy. Lojalności, którą on dostrzeże i doceni.