Inteligencja emocjonalna w pracy – jak wpływa na relacje i efektywność

Czym jest inteligencja emocjonalna?

Pojęcie „inteligencji emocjonalnej” pojawiło się w roku 1990 za sprawą dwóch psychologów: Petera Saloveya i Johna Mayera, a spopularyzowane zostało przez bestsellerową książkę Daniela Golemana Inteligencja emocjonalna.

Inteligencja emocjonalna to, najkrócej mówiąc, umiejętność rozpoznawania i nazywania emocji, które towarzyszą nam lub innym pracownikom. Inteligencja ta pozwala więc zobaczyć to, co niewidoczne na pierwszy rzut oka, i usłyszeć to, co nie zostało wprost powiedziane. Ale to jeszcze nie wszystko. Osoby o wysokiej inteligencji emocjonalnej potrafią zauważonymi emocjami zarządzać i skutecznie je wykorzystywać dla dobra zatrudnionych i całej organizacji.

Inteligencja emocjonalna a życie zawodowe

Emocje to bardzo ważna część naszej osobowości. Towarzyszą nam również w pracy, nie da się ich zostawić w domu – są z nami cały czas. Determinują nasze zachowania, postawy, oczekiwania i relacje z innymi. Wpływają na nasze postrzeganie pracy i motywację do niej. Mogą być naszą siłą napędową lub ciężkim balastem komplikującym życie zawodowe. Właśnie dlatego rozwijanie kompetencji, jaką jest inteligencja emocjonalna, staje się dziś powszechnym trendem.

Codzienność zawodowa niesie ze sobą trudne sytuacje, rozmowy i różne napięcia. Osoby o wysokiej inteligencji emocjonalnej będą potrafiły nie tylko szybko dostrzec, jakie emocje się pojawiają w takich sytuacjach, ale będą umiały je kontrolować. W efekcie nie wybuchną gniewem, nie obrażą współpracownika, nie spotęgują konfliktu. Umiejętność właściwej oceny sytuacji i uczuć, jakie za nią stoją, pomoże dostrzec drugie dno – czyjeś niespełnione oczekiwania, frustrację, żal, niepokój, obawy. Zobaczenie tego, co ukryte, pomoże zrozumieć, dlaczego doszło do nieporozumienia czy konfliktu i zmniejszy ryzyko ich powtórzenia.

Wartość inteligencji emocjonalnej staje się szczególnie cenna tam, gdzie w pracy spotykają się osoby różnorodne – wywodzące się z różnych narodowości i środowisk, prezentujące inne postawy, poglądy, style pracy czy możliwości, jak np. pracownicy z niepełnosprawnościami. Umiejętność zgodnej, efektywnej współpracy będzie tu zależna od umiejętności rozumienia emocji – i swoich, i cudzych – oraz od umiejętności właściwego nimi kierowania.

Analizując temat inteligencji emocjonalnej, warto przywołać wypowiedź pani Marzeny Martyniak, założycielki Instytutu Rozwoju Emocji: „Emocje są kluczowe w uczeniu się – osoby dobrze radzące sobie ze swoimi emocjami mają lepszą pamięć, są bardziej kreatywne, nastawione na osiągnięcie swojego celu. To szczególnie istotne w dzisiejszych dynamicznych czasach, w których rynek pracy wymaga od nas stałego rozwoju, nauki nowych umiejętności i przyswajania wiedzy”.

(Źródło: Era pracowników inteligentnych emocjonalnie, HRtrendy, 24.01.2019, https://www.hrtrendy.pl/2019/01/24/era-pracownikow-inteligentnych-emocjonalnie/, data dostępu: 24.04.2026).

Osoby charakteryzujące się wysoką inteligencją emocjonalną szybciej dostosują się do zmian i będą lepiej radziły sobie z redukcją stresu.

Inteligencja emocjonalna – dlaczego jest ważna u kierowników?

Nietrudno się domyślić, że inteligencja emocjonalna ma duże znaczenie w przypadku osób zarządzających innymi. Kierownicy, liderzy odpowiadają za wyniki i często skupiają się na technicznych kwestiach, które pomagają osiągać cele. Niekiedy nie dostrzegają jednak tej drugiej strony – emocji podwładnych. A jeśli ich nie dostrzegają, nie będą umieli nimi zarządzać.

Dlaczego to ważne, aby kierownicy rozwijali swoje kompetencje z zakresu inteligencji emocjonalnej?

Z wielu powodów. Najczęściej to oni przeprowadzają trudne rozmowy – o błędach czy zwolnieniach. Oni powinni przekazywać pracownikom konstruktywny feedback w sposób wspierający i budujący dobre relacje. Kierownicy często pracują pod presją czasu i wyników, dlatego inteligencja emocjonalna może im pomóc kontrolować negatywne emocje i podejmować racjonalne decyzje. Ta kompetencja będzie również pomocna we właściwym zarządzaniu zespołami pracowniczymi i w budowaniu przyjaznego, inkluzywnego miejsca pracy. Dzięki inteligencji emocjonalnej kierownicy będą umieli też rozumieć niewerbalne sygnały, które czasem mówią więcej niż słowa.

Inteligencja emocjonalna a pracownicy z niepełnosprawnościami

Rozwijanie inteligencji emocjonalnej wśród kierowników i zatrudnionych jest wyjątkowo ważne wtedy, gdy w firmie pracują osoby z niepełnosprawnościami. Dlaczego?

Inteligencja emocjonalna pozwoli dostrzec indywidualne możliwości i potrzeby takich osób. Przyniesie zrozumienie, że każda osoba funkcjonuje inaczej – co nie znaczy gorzej. Pomoże dostrzec niewidoczne uczucia – może lęki czy obawy – osób z orzeczeniem, które wchodzą w nowe środowisko pracy lub podejmują się nowych obowiązków. Oczywiście obawy towarzyszą wszystkim pracownikom, ale osoby z niepełnosprawnościami narażone są często na oceny według utartych, niesłusznych stereotypów, co potęguje ich negatywne odczucia.

Kierownicy i pracownicy odznaczający się wysoką inteligencją emocjonalną będą skupiać się na umiejętnościach zawodowych osoby z niepełnosprawnością, a nie na jej ograniczeniach. Będą też umieli rozmawiać w sposób, który nie wyklucza i nie deprecjonuje jej kwalifikacji.

W takich warunkach pracownicy z niepełnosprawnościami będą mogli w pełni wykorzystać swój potencjał.

Wnioski

Inteligencja emocjonalna, choć zaliczana do kompetencji miękkich, staje się dziś twardym graczem na rynku pracy. Osoby, które wiedzą, jak ją rozwijać, lepiej radzą sobie ze swoimi emocjami, ale też są bezcenną częścią każdego teamu. Jest pożądaną cechą kierowników, którzy dzięki niej mogą tworzyć silne, zgrane i elastyczne zespoły pracowników.