Czy twoja firma wykorzystuje pełny potencjał pracowników? Poznaj model skill-based

Organizacja skill-based – czym w ogóle jest?

Organizacja skill-based to, najkrócej rzecz ujmując, organizacja oparta na realnych umiejętnościach pracowników. W takim modelu kompetencje zatrudnionych zaczynają odgrywać większą rolę niż zdobyte wykształcenie czy wcześniej zajmowane stanowiska. Dlaczego? Ponieważ pracownicy i kandydaci do pracy dysponują unikalnymi umiejętnościami, które mogą okazać się dla firmy znaczące. I właśnie dzięki nim organizacje skill-based potrafią elastycznie dopasować zatrudnionych do konkretnych zadań i projektów. Ważne jest zatem to, co pracownik faktycznie potrafi zrobić, a nie to, kim jest na papierze, lub co robił w przeszłości.

Skill-based a reskilling i upskilling

Pojęcie organizacji opartej na umiejętnościach może przywoływać skojarzenia z dwiema strategiami rozwoju pracowników: reskillingiem i upskillingiem. Metody te również odnoszą się do umiejętności pracowników. Czy są jednak tożsame z pojęciem „skill-based”? Otóż nie.

Reskilling, inaczej przekwalifikowanie, dotyczy nauki i zdobywania zupełnie nowych umiejętności, które umożliwią zmianę stanowiska lub obszaru pracy w danej firmie.

Upskilling z kolei oznacza proces inwestowania w rozwój i poszerzenie dotychczasowych umiejętności pracownika w ramach obecnej roli zawodowej. Dzięki niemu pracownicy mogą skuteczniej wykonywać swoją pracę. Natomiast skill-based koncentruje się nie tyle na rozwoju, ile na wykorzystaniu już posiadanego potencjału zatrudnionych i zarządzaniu nimi przez pryzmat ich kompetencji. To podejście odkrywa niejako ukryte talenty pracowników.

Dlaczego skill-based staje się coraz bardziej powszechny?

Podejście skill-based wyłania się z potrzeb pracodawców. Obecnie rynek pracy jest dynamiczny i niekiedy trudno przewidzieć, co się wydarzy. Obserwujemy, jak pojawiają się nowe zawody i specjalizacje, a z drugiej strony – jak zanikają te dobrze już znane. Trzymanie się więc sztywnych ram wynikających z opisu danego stanowiska pracy przestaje być efektywne.

Niektóre firmy mierzą się z niedoborem talentów, np. w specyficznych obszarach funkcjonowania firmy. W takiej sytuacji często skupiają się na osobach posiadających właściwe zestawy kompetencji, a nie tylko legitymujących się dyplomami ukończonych szkoleń.

Rozwój technologiczny także upowszechnia podejście skill-based. Proste i powtarzalne czynności są zastępowane przez sztuczną inteligencję. Organizacje muszą więc znaleźć miejsca, w których umiejętności pracowników mogą być skutecznie wykorzystywane.

Skill-based umożliwia również szybką reakcję na dynamicznie zachodzące zmiany. Nie wszystkie zadania i projekty realizowane są zgodnie z planem. Niektóre zaczynają się wydłużać, inne z kolei realizowane są szybciej niż zakładano. W obu przypadkach znajomość kompetencji pracowników umożliwia przekierowanie ich tam, gdzie są najbardziej potrzebni.

Podejście bazujące na realnych umiejętnościach pracowników sprawia, że firmy nie marnują posiadanego potencjału możliwości i umiejętności.

Obszary, w których można wykorzystać podejście skill-based

Skupianie się na umiejętnościach może być przydatne w wielu przestrzeniach.

Już na etapie rekrutacji pozwala ono znaleźć większą pulę kandydatów – dzięki temu właśnie, że nie ogranicza się do badania wykształcenia i wcześniejszych stanowisk. Umożliwia ono podejmowanie lepszych decyzji rekrutacyjnych i zindywidualizowanie procesów onboardingowych.

Analiza umiejętności pracowników pomaga stworzyć dostosowane ścieżki kariery, które nie będą tylko suchym zapisem, ale zbiorem przemyślanych rozwiązań. Rozwiązań, które naprawdę wydobędą z zatrudnionych to, co najlepsze, i które będą ich rozwijać zgodnie z ich predyspozycjami.

Świadomość posiadanych w zespołach umiejętności jest szalenie przydatna wtedy, gdy pojawiają się nowe zadania do wykonania – być może nieoczywiste lub bardziej złożone. Czasem zmienia się też skład osobowy zespołu, np. ktoś odchodzi z pracy – wówczas skupianie się na umiejętnościach pomoże transferować odpowiednich pracowników w odpowiednie miejsca.

Dla przykładu – pracownika zatrudnionego w administracji można włączyć do projektu analitycznego, jeśli ma niezbędne umiejętności, nawet jeśli wcześniej jego stanowisko pracy nie było związane z takimi zadaniami.

Dlaczego podejście oparte na umiejętnościach jest ważne dla pracowników z niepełnosprawnościami?

Ścieżki kariery osób z niepełnosprawnościami wyglądają różnie. Niekiedy widać w nich przerwy w zatrudnieniu – spowodowane czynnikami niezależnymi od tych osób. Jeśli takie osoby spotkają na swej drodze pracodawcę, który skupia się na umiejętnościach, przerwy w zatrudnieniu nie będą miały znaczącego wpływu na decyzje kadrowe.

Pracownicy z orzeczeniem często charakteryzują się specyficznymi umiejętnościami, które nie zawsze widoczne są na pierwszy rzut oka. Wielu z nich wypracowało w sobie wysoką elastyczność, dzięki codziennemu funkcjonowaniu w świecie niedostosowanym do ich specyficznych potrzeb. Często cechują się również większą kreatywnością. Wydaje się, że wielu z nich ma wyostrzone pewne zmysły, choć w rzeczywistości chodzi o to, że np. osoby z dysfunkcją wzroku bardziej wydajnie korzystają z informacji płynących ze słuchu czy dotyku. Umiejętności takie bywają niekiedy właśnie tym, czego potrzebuje pracodawca.

Skupienie się na umiejętnościach pomaga również niwelować stereotypy. Patrzenie przez pryzmat tego, co pracownik z niepełnosprawnością naprawdę potrafi zrobić, obala stwierdzenia, że są to osoby, które pracują wolniej, mniej sprawnie i że potrzebują ciągłego wsparcia.

Można więc powiedzieć, że podejście skill-based pomaga wdrażać w firmie inkluzywność – postawę i kulturę organizacji, w której wszyscy czują się dostrzeżeni i szanowani.

Wnioski

Wdrożenie podejścia opartego na umiejętnościach, a nie sztywnych opisach stanowiska, wymaga zmiany w sposobie myślenia, ale też rozwoju kompetencji menedżerskich i umiejętności obserwacji i przejrzystej komunikacji. Warto jednak pamiętać, że skill-based pomaga lepiej wykorzystać aktywa ludzkie, którymi firma dysponuje, zyskując tym samym lepszą pozycję w świecie pełnym zmian.