Brak możliwości przystosowania stanowiska pracy zgodnie z zaleceniami lekarza medycyny pracy a rozwiązanie umowy o pracę

Jakie dane powinno zawierać skierowanie na badania profilaktyczne pracownika?

Zgodnie z art. 229 § 4 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. ‒ Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 277, ze zm.) – dalej: k.p., pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie.

Pracownik musi poddawać się badaniom profilaktycznym stosownie do zasad określonych w przepisach ustawowych. Wyróżnia się trzy podstawowe rodzaje takich badań, tj. badania wstępne, okresowe oraz kontrolne.

Profilaktyczne badania pracowników są przeprowadzane na podstawie skierowania wystawionego przez pracodawcę. Na podstawie § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 607) – dalej: r.b.l.p. skierowanie, o którym mowa powyżej, powinno zawierać następujące dane:

1. określenie rodzaju badania profilaktycznego, jakie ma być wykonane;
2. określenie stanowiska pracy, na którym osoba ma być zatrudniona – jeżeli badanym jest osoba przyjmowana do pracy lub pracownik przenoszony na inne stanowisko pracy. W takim przypadku w treści skierowania pracodawca może wskazać dwa lub więcej stanowisk pracy, w kolejności odpowiadającej potrzebom zakładu;
3. określenie stanowiska pracy, na którym pracownik jest zatrudniony – jeżeli badanym jest pracownik;
4. opis warunków pracy uwzględniający informacje o występowaniu na stanowisku lub stanowiskach pracy czynników niebezpiecznych, szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych i innych wynikających ze sposobu wykonywania pracy, z podaniem wielkości narażenia oraz aktualnych wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, wykonanych na tych stanowiskach.

Ustawodawca określił wzór skierowania na profilaktyczne badania lekarskie w załączniku nr 3a do r.b.l.p. Częstotliwość przeprowadzania badań profilaktycznych i zakres tych badań określają wskazówki metodyczne w sprawie przeprowadzania badań profilaktycznych pracowników, zawarte w załączniku nr 1 do r.b.l.p.

Z czego korzysta lekarz medycyny pracy w trakcie orzekania?

Co istotne, w razie potrzeby lekarz, który przeprowadza badanie profilaktyczne, może poszerzyć jego zakres o dodatkowe specjalistyczne badania konsultacyjne (stanowiące część badania profilaktycznego), w zależności od wskazań, na zasadach określonych w r.b.l.p. Lekarz może też poszerzyć zakres badania profilaktycznego o badania dodatkowe (te badania również stanowią część badania profilaktycznego), a także wyznaczyć krótszy termin następnego badania, niż to określono we wskazówkach metodycznych, o ile uzna, że zachodzi taka konieczność dla prawidłowej oceny stanu zdrowia osoby przyjmowanej do pracy lub pracownika.

Lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne korzysta z zaleceń dotyczących postępowania lekarskiego w stosunku do pracowników poddanych określonym narażeniom, upowszechnianych przez instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy, a w odniesieniu do osób zatrudnionych w transporcie kolejowym także przez Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej.

W myśl § 2 pkt 5 r.b.l.p. w następstwie przeprowadzenia badania profilaktycznego lekarz wydaje orzeczenie lekarskie, w którym stwierdza:

1. brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie;
2. istnienie przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie.

Co ważne, w sprawach dotyczących wydania orzeczenia lekarskiego w przedmiocie:

• utraty przez pracownika zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy (art. 43 pkt 2 k.p.);
• konieczności przeniesienia pracownika do innej pracy ze względu na stwierdzenie szkodliwego wpływu wykonywanej pracy na jego zdrowie (art. 55 § 1 k.p.);
• stwierdzenia, że dana praca zagraża zdrowiu młodocianego (art. 201 § 2 k.p.);
• braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na określonym stanowisku (art. 229 § 4 k.p.);
• stwierdzenia u pracownika objawów wskazujących na powstawanie choroby zawodowej (art. 230 § 1 k.p.);
• stwierdzenia niezdolności do wykonywania dotychczasowej pracy u pracownika, który uległ wypadkowi przy pracy lub u którego stwierdzono chorobę zawodową, lecz nie został uznany za niezdolnego do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 231 k.p.)

– lekarz medycyny pracy orzeka na podstawie wyników przeprowadzonego badania lekarskiego oraz oceny zagrożeń dla zdrowia i życia pracownika, występujących na stanowisku pracy. Lekarz dokonuje wspomnianej oceny zagrożeń na podstawie przekazywanej prze