Wniosek nabywcy o wystawianie informacji o kwocie obniżenia wpłat na PFRON jako oświadczenie woli – skutki nowelizacji art. 22 ustawy o rehabilitacji

Obniżenie wpłat na PFRON: relacja sprzedający–nabywca

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, jednym z warunków nabycia prawa do obniżenia wpłat na PFRON jest dokonanie przez nabywcę zakupu własnej produkcji lub własnej usługi wytworzonej przez sprzedającego. Konstrukcja ta jednoznacznie wskazuje, że stronami relacji uprawniającej do obniżenia wpłat są:

• sprzedający, który udziela obniżenia,
• nabywca, który – po jego uzyskaniu – może je wykorzystać do obniżenia własnych wpłat na PFRON, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy.

Prawo do obniżenia ma zatem charakter wtórny wobec stosunku gospodarczego, ale jego realizacja podlega ścisłym wymogom formalnym wynikającym z ustawy.

Nowy art. 22 ust. 2a – wniosek jako warunek wystawienia informacji

Nowelizacja art. 22 ustawy poprzez dodanie ust. 2a wprowadza istotną zmianę proceduralną. Od 1 marca 2026 r. informacja o kwocie obniżenia wpłat na PFRON będzie wystawiana wyłącznie na wniosek nabywcy, złożony w formie:

• pisemnej,
• elektronicznej,
• dokumentowej.

Wniosek ten składany jest jednorazowo, z możliwością jego odwołania w każdym czasie. Dopiero po jego skutecznym złożeniu sprzedający – po każdorazowym wystawieniu faktury i jej terminowym opłaceniu – jest zobowiązany do wystawiania informacji o kwocie obniżenia.

W praktyce oznacza to odejście od automatyzmu znanego z dotychczasowych rozwiązań i przeniesienie ciężaru inicjatywy na nabywcę.

Wniosek jako oświadczenie woli w rozumieniu Kodeksu cywilnego

Kluczowe znaczenie ma stanowisko PFRON, zgodnie z którym wniosek nabywcy o wystawianie informacji o kwocie obniżenia stanowi oświadczenie woli. Jest to zachowanie ujawniające intencję nabywcy wywołania określonych skutków prawnych – tj. uruchomienia mechanizmu obniżeń.

Na podstawie art. 66 ustawy o rehabilitacji, w sprawach nieuregulowanych w ustawie zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu cywilnego, w tym:

• art. 60 kc, definiujący oświadczenie woli jako każde zachowanie wyrażające wolę w sposób dostateczny,
• art. 61 § 1 kc, określający moment złożenia oświadczenia woli innej osobie.

Dla skuteczności oświadczenia kluczowe jest, aby:

• było zrozumiałe dla adresata,
• zostało złożone swobodnie (bez przymusu),
• zostało złożone „na serio”, tj. z rzeczywistym zamiarem wywołania skutków prawnych,
• dotarło do adresata w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią.

Moment skuteczności i znaczenie dowodowe

Zgodnie z art. 61 § 1 kc, oświadczenie woli jest skuteczne z chwilą, gdy doszło do adresata w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią – niezależnie od tego, czy faktycznie to uczynił. W przypadku formy elektronicznej decydujące znaczenie ma moment wprowadzenia oświadczenia do środka komunikacji elektronicznej. W razie sporu to na stronie powołującej się na skuteczność oświadczenia spoczywa obowiązek udowodnienia jego doręczenia, co nadaje szczególnego znaczenia prawidłowej dokumentacji obiegu wniosków.

Elementy prawidłowego wniosku

Zdaniem PFRON, wniosek, o którym mowa w art. 22 ust. 2a ustawy, powinien zawierać co najmniej:

• dokładne oznaczenie podmiotu składającego oświadczenie i jego adresata,
• miejsce i datę złożenia oświadczenia,
• powołanie się na art. 22 ust. 2a ustawy o rehabilitacji,
• jednoznaczną treść oświadczenia woli,
• podpis osoby lub osób uprawnionych do reprezentacji nabywcy.

Dodatkowo, dla celów dowodowych, sprzedający powinien odnotować datę otrzymania wniosku, co pozwala jednoznacznie ustalić moment jego skutecznego złożenia.

Reprezentacja i pełnomocnictwa – obowiązki weryfikacyjne sprzedającego

PFRON jednoznacznie wskazuje, że sprzedający powinien weryfikować umocowanie osoby podpisującej wniosek. Oświadczenia woli w imieniu osób prawnych mogą składać:

• osoby uprawnione do reprezentacji na podstawie przepisów prawa lub umowy spółki,
• osoby upoważnione,
• pełnomocnicy działający na podstawie udzielonego pełnomocnictwa.

W przypadku podpisania wniosku przez osobę upoważnioną lub pełnomocnika, sprzedający powinien dysponować kopią stosownego upoważnienia lub pełnomocnictwa, gdyż brak umocowania może prowadzić do nieważności czynności prawnej.

Wnioski praktyczne

Nowelizacja art. 22 ustawy o rehabilitacji przesuwa ciężar odpowiedzialności formalnej na nabywców, ale jednocześnie nakłada na sprzedających realne obowiązki weryfikacyjne. Od 1 marca 2026 r. prawidłowe udokumentowanie wniosku jako oświadczenia woli stanie się kluczowe dla bezpieczeństwa rozliczeń obniżeń wpłat na PFRON. W praktyce oznacza to konieczność aktualizacji procedur wewnętrznych, wzorów dokumentów oraz zasad obiegu i archiwizacji wniosków.