Czy zaległe wpłaty na PFRON trzeba będzie odprowadzić także od rozwiązanych umów cywilnoprawnych? – analiza projektowanych uprawnień PIP

Czemu ma służyć wprowadzenie nowych przepisów o PIP?

Jednym z głównych celów opracowania przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej projektu ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (nr UD283) jest wprowadzenie efektywnego mechanizmu przeciwdziałania nieuprawnionemu zastępowaniu umów o pracę umowami cywilnoprawnymi. Realizacja tego zamiaru ma być zapewniona poprzez przyznanie Państwowej Inspekcji Pracy kompetencji do stwierdzania istnienia stosunku pracy w sytuacji, gdy zawarto umowę cywilnoprawną, w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 277, ze zm.) – dalej: k.p., powinna być zawarta umowa o pracę.

Kto wyda decyzję przekształcającą umowę cywilnoprawną w umowę o pracę?

Decyzję administracyjną w sprawie przekształcenia umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę będzie wydawał okręgowy inspektor pracy. Decyzja ta będzie podlegała natychmiastowemu wykonaniu, w zakresie skutków, jakie przepisy prawa pracy wiążą z nawiązaniem stosunku pracy oraz obowiązkami w zakresie podatków i ubezpieczeń społecznych powstałymi od dnia wydania tej decyzji. Nawet wniesienie odwołania od przedmiotowej decyzji nie będzie powodowało wstrzymania jej wykonania w powyższym zakresie. Wstrzymanie wykonania tej decyzji będzie jednak możliwe w odniesieniu do skutków, które przepisy prawa wiążą z obowiązkami w zakresie podatków i ubezpieczeń społecznych powstałymi przed dniem wydania decyzji – do dnia upływu terminu na wniesienie odwołania od tej decyzji, a w przypadku wniesienia odwołania do dnia prawomocnego orzeczenia sądu.

Według prognoz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) weryfikacja podstawy prawnej zatrudnienia może dotyczyć nawet 3,3 mln osób (około 1,5 mln osób wykonujących obowiązki na podstawie umów cywilnoprawnych, a także około 1,8 mln osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą).

Projektowana nowelizacja ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1712, ze zm.) – dalej: u.p.i.p., przewiduje,