Interpretacja orzeczeń potwierdzających status osoby niepełnosprawnej – o czym powinien wiedzieć każdy pracodawca?

Czym jest niepełnosprawność?

Niepełnosprawność w istotny sposób wpływa na funkcjonowanie konkretnej osoby, zarówno w wymiarze zawodowym, jak i społecznym. Niezaprzeczalnie wiąże się ona dla osoby nią dotkniętej z licznymi wyzwaniami, właściwie w każdym aspekcie życia. Oprócz tego posiadanie statusu osoby niepełnosprawnej łączy się z pewnymi uprawnieniami, mającymi na celu częściowe rekompensowanie ograniczeń konkretnych osób, wynikających z rodzaju i stopnia ich niepełnosprawności.

Legalna definicja niepełnosprawności została zawarta w treści art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 913, ze zm.) – dalej u.r.o.n. W świetle tego przepisu przez niepełnosprawność należy rozumieć trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy.

Orzeczenie może wskazywać na niepełnosprawność lub na jej stopień

Przepis art. 1 u.r.o.n. wskazuje, że co do zasady niepełnosprawność danej osoby może zostać potwierdzona przez posiadanie orzeczenia o:

1. zaliczeniu do jednego z trzech stopni niepełnosprawności (lekkiego, umiarkowanego albo znacznego);
2. całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, wydanego przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1631, ze zm.) – dalej: u.e.r.;
3. niepełnosprawności, wydanego przed ukończeniem przez daną osobę 16. roku życia.

Orzeczenia o niepełnosprawności dla osób poniżej 16 lat oraz orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydawane są przez powiatowe lub wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (PZON lub WZON).

W tym kontekście warto przypomnieć, że w myśl art. 3 i 4 u.r.o.n., na potrzeby orzekania o niepełnosprawności ustala się trzy stopnie niepełnosprawności