Fundusze europejskie a ochrona praw osób z niepełnosprawnościami: analiza luk w realizacji projektów w Polsce

Metodologia badania

Badanie zostało przeprowadzone przez badaczy z Instytutu Niezależnego Życia między lipcem a październikiem 2024 roku. Jego podstawą były rozmowy z osobami posiadającymi dogłębną wiedzę na temat funduszy unijnych w Polsce oraz podejścia opartego na prawach człowieka, w tym Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej.

W pierwszym etapie respondentom rozesłano kwestionariusze oparte na oficjalnych Wytycznych Badawczych, które następnie zostały szczegółowo omówione podczas indywidualnych wywiadów online. Łącznie przeprowadzono 18 pogłębionych wywiadów z przedstawicielami różnych instytucji, organizacji pozarządowych oraz niezależnymi ekspertami, zajmującymi się kwestiami dyskryminacji społecznej.

Dodatkowo, 31 lipca 2024 roku odbył się warsztat konsultacyjny online, w którym wzięło udział 21 osób, głównie przedstawicieli organizacji pozarządowych działających na rzecz osób z niepełnosprawnościami oraz wspierających procesy deinstytucjonalizacji usług społecznych.

Z powodu trudności z dotarciem do przedstawicieli instytucji, zajmujących się ochroną praw podstawowych zwiększono liczbę rozmów z reprezentantami organizacji pozarządowych, które działały na rzecz różnych grup społecznych, w tym osób z niepełnosprawnościami i uchodźców.

Oprócz osób z niepełnosprawnościami, które najbardziej nas interesują, zakres badania obejmował główne grupy społeczne w Polsce dotknięte ryzykiem naruszeń praw człowieka: seniorów, mniejszość romską, dzieci, osoby w kryzysie bezdomności, osoby ze środowisk migrantów lub uchodźców oraz osoby LGBTQ+.

Zgodność wydatkowania funduszy UE z Kartą Praw Podstawowych UE

Wydatkowanie środków europejskich w państwach członkowskich Unii Europejskiej powinno być realizowane zgodnie z zapisami Karty Praw Podstawowych UE. Obowiązek przestrzegania jej postanowień wynika również z artykułu 6 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku. Proces ten obejmuje zarówno rozdzielenie środków, ustalanie priorytetów, jak i warunki konkursów oraz naborów projektów. Każdy etap powinien aktywnie uwzględniać i wdr