Zasady reprezentatywności organizacji pracodawców w RDS zostaną zmienione? Tego chce MRPiPS

W myśl art. 1 w zw. z 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2232, ze zm.) – dalej: u.r.d.s., Rada Dialogu Społecznego (RDS) stanowi forum trójstronnej współpracy trzech stron:

1.związkowej – osób wykonujących pracę zarobkową, o których mowa w art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 854, ze zm.) – dalej: u.z.z., czyli pracowników lub osób świadczących pracę za wynagrodzeniem na innej podstawie niż stosunek pracy, jeżeli nie zatrudniają do tego rodzaju pracy innych osób, niezależnie od podstawy zatrudnienia, oraz mają takie prawa i interesy związane z wykonywaniem pracy, które mogą być reprezentowane i bronione przez związek zawodowy;

2.pracodawców, o których mowa w art. 11 pkt 2 u.z.z., czyli:

• pracodawców w ujęciu art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1465, ze zm.), a więc osoby fizyczne, które zatrudniają pracowników, a także osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej,
• osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, do których stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych, jeżeli zatrudniają one inną niż pracownik osobę wykonującą pracę zarobkową.

3.strony rządowej.

Oprócz tego, na podstawie art. 22 ust. 2 u.r.d.s. w ramach funkcji doradczych, w pracach RDS biorą udział przedstawiciele Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Prezesa Narodowego Banku Polskiego, Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego i Głównego Inspektora Pracy. Co więcej, po otrzymaniu odpowiedniego zaproszenia od przewodniczącego RDS, w posiedzeniu RDS udział wziąć mogą przedstawiciele innych wybranych i zainteresowanych organizacji oraz instytucji, odpowiednio do zakresu ich działania.

Należy podkreślić, że strona związkowa jest reprezentowana przez przedstawicieli reprezentatywnych organizacji związkowych. W świetle art. 23 ust. 2 u.r.d.s. chodzi tu o ogólnokrajowe związki zawodowe, ogólnokrajowe zrzeszenia (federacje) związków zawodowych i ogólnokrajowe organizacje międzyzwiązkowe (konfederacje), które spełniają łącznie poniższe kryteria:

1. zrzeszają więcej niż 300 000 członków będących osobami wykonującymi pracę zarobkową, o których mowa w art. 11 pkt 1 u.z.z. W powyższym limicie uwzględnia się nie więcej niż po 100 000 członków organizacji związkowej będących osobami wykonującymi pracę zarobkową zatrudnionymi w podmiotach gospodarki narodowej, których podstawowy rodzaj działalności jest określony w jednej sekcji Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), o której mowa w przepisach o statystyce publicznej.
2. działają w podmiotach gospodarki narodowej, których podstawowy rodzaj działalności jest określony w więcej niż w połowie sekcji PKD.

Zgodnie z dyspozycją art. 24 ust. 1 u.r.d.s., pracodawcy są reprezentowani przez przedstawicieli reprezentatywnych organizacji pracodawców. Organizacjami takimi są ogólnokrajowe organizacje pracodawców o charakterze ponadbranżowym, funkcjonujące na podstawie ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 97, ze zm.) bądź ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 2159, ze zm.). Niemniej jednak wspomniane organizacje pracodawców, aby zostać uznanymi za reprezentatywne, muszą spełnić łącznie poniższe kryteria:

1. zrzeszać pracodawców, wskazanych w art. 11 pkt 2 u.z.z., zatrudniających łącznie co najmniej 300 000 osób wykonujących pracę zarobkową. Ustalając liczebność reprezentatywnej organizacji pracodawców, uwzględnia się nie więcej niż 100 000 osób wykonujących pracę zarobkową w danej sekcji PKD, w której pracodawca prowadzi działalność gospodarczą. Jeżeli pracodawca prowadzi działalność w zakresie jednej sekcji PKD, wszystkie osoby wykonujące pracę zarobkową muszą być przyporządkowywane do tej sekcji, a w przypadku prowadzenia działalności w kilku sekcjach PKD wszystkie zatrudnione osoby powinny być przyporządkowane do sekcji obejmującej podstawowy rodzaj działalności danego podmiotu;
2. zrzeszać pracodawców prowadzących podstawowy rodzaj działalności gospodarczej w co najmniej połowie sekcji PKD, o której mowa w przepisach o statystyce publicznej. Chodzi o sekcje PKD obejmujące minimum 3000 osób wykonujących pracę zarobkową;
3. posiadać wśród członków regionalne organizacje pracodawców o charakterze ponadbranżowym, mające siedziby w co najmniej połowie województw.

Wnioski organizacji związkowych I organizacji pracodawców w przedmiocie stwierdzenia ich reprezentatywności rozpatruje Sąd Okręgowy w Warszawie. Orzeczenie w tej sprawie sąd wydaje w ciągu 30 dni od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie reprezentatywności danej organizacji. Z przedmiotowymi wnioskami organizacje związkowe i organizacje pracodawców występują co 4 lata, licząc od dnia uprawomocnienia się uprzednio wydanego orzeczenia, gdyż po tym okresie organizacje te tracą uprawnienia organizacji reprezentatywnych. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy organizacje te udokumentują Prezydium Rady złożenie wniosku o ponowne stwierdzenie reprezentatywności.

W myśl art. 26 ust. 2 u.r.d.s. strony pracowników i pracodawców wspólnie ustalają liczbę przedstawicieli każdej z reprezentatywnych organizacji związkowych lub organizacji pracodawców wchodzących w skład RDS. Tak ustaloną liczbę przedstawicieli reprezentatywnych organizacji RDS zatwierdza w drodze uchwały. Ponadto, każda ze wspomnianych powyżej organizacji powinna mieć równą liczbę przedstawicieli w ramach danej strony aczkolwiek nie więcej niż po 25.

W tym miejscu trzeba zauważyć, że Prezes Rady Ministrów ustala liczbę c