W myśl art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2024 r. poz.44 z późn.zm.) - pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej tworzy zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych (ZFRON). Dysponentem tego funduszu jest pracodawca, który tym samym ponosi odpowiedzialność i decyduje o wydatkowaniu środków ZFRON. Pracodawca, tworząc ten fundusz, obowiązany jest przeznaczać uzyskane kwoty na ZFRON w następujących proporcjach:
- co najmniej 15% środków ZFRON pracodawca ma obowiązek przeznaczać na indywidualne programy rehabilitacji;
- co najmniej 10% środków ZFRON pracodawca ma obowiązek przeznaczać na pomoc indywidualną;
- pozostałe środki tworzą tzw. pulę ogólną (duży ZFRON).
Sposób wykorzystania środków zgromadzonych na ZFRON określony jest w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1145, z późn.zm.), dalej zwanego Rozporządzeniem. Ustalenie zakładowego regulaminu ZFRON jest obowiązkiem pracodawcy, co wynika z § 5 Rozporządzenia.
Na podstawie § 5 ust. 4 Rozporządzenia – zakładowy regulamin ZFRON, niezwłocznie po jego ustaleniu, podaje się do wiadomości pracowników zakładu przez jego ogłoszenie w miejscu ogólnie dostępnym. Wszelkie kwestie nieuregulowane przepisami ustawy o rehabilitacji oraz Rozporządzenia, a dotyczące wydatkowania pomocy indywidualnej, czyli m.in. w jakiej wysokości można udzielić pomocy i osobom o jakich dochodach, pracodawca powinien doprecyzować w tym regulaminie.
Należy mieć również na uwadze § 4a Rozporządzenia, zgodnie z którym warunkiem wykorzystania ZFRON jest dokonywanie wydatków z tego funduszu w sposób celowy i oszczędny z uwzględnieniem optymalnego doboru metod i środków realizacji w stosunku do zakładanych efektów.
Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 11 Rozporządzenia - środki ZFRON przeznacza się na pomoc indywidualną dla osób niepełnosprawnych na:
a)odpłatność za przejazd w obie strony, pobyt i leczenie w szpitalach, sanatoriach, placówkach rehabilitacyjno-szkoleniowych, zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych,
b)zakup leków i innych niezbędnych środków medycznych,
c)zakup i naprawę indywidualnego sprzętu rehabilitacyjnego, wyrobów medycznych w tym przedmiotów ortopedycznych oraz środków pomocniczych, urządzeń i narzędzi technicznych oraz środków transportu niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających wykonywanie czynności życiowych,
d)adaptację i wyposażenie mieszkań, budynków mieszkalnych oraz obiektów zamieszkałych lub przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności,
e)usprawnianie fizyczne,
f)odpłatność za przejazd w obie strony i pobyt na:
- turnusach rehabilitacyjnych wraz z opiekunem — jeśli lekarz zaleci uczestnictwo opiekuna na turnusie rehabilitacyjnym,
- wczasach lub wypoczynku zorganizowanym w innych formach,
g)odpłatność za pobyt na koloniach, obozach oraz turnusach rehabilitacyjnych dla niepełnosprawnych dzieci pracowników, a także dla dzieci osób niepełnosprawnych,
h)opiekę pielęgnacyjną w domu nad pracownikiem niepełnosprawnym w okresie przewlekłej choroby uniemożliwiającej poruszanie się, w tym opiekę socjalno-bytową,
i)utrzymanie przez osoby niewidome psa przewodnika,
j)zakup wydawnictw i pomocy dydaktycznych stosownie do potrzeb osób niepełnosprawnych,
k)opłacanie przewodników towarzyszących osobom niewidomym zaliczonym do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz osobom z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonym do znacznego stopnia niepełnospra