Na co wpływa staż pracy?
Przepis art. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1465, ze zm.) – dalej k.p., definiuje pracownika jako osobę, która jest zatrudniona na podstawie:
- umowy o pracę,
- powołania,
- wyboru,
- mianowania, lub
- spółdzielczej umowy o pracę.
Zgodnie z dyspozycją art. 22 § 1 k.p., przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, z kolei pracodawca zobowiązuje się do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Zatrudnienie, które cechuje się powyższymi przesłankami, traktowane jest jako zatrudnienie na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę umowy zawartej przez strony stosunku prawnego.
Należy podkreślić, że od okresu zatrudnienia pracownika, w tym stażu pracy u aktualnego pracodawcy, zależy wiele uprawnień pracowniczych, takich jak np.:
- okres wypowiedzenia umowy o pracę,
- wymiar przysługującego urlopu wypoczynkowego,
- możliwość złożenia wniosku o zmianę rodzaju umowy o pracę na umowę o pracę na czas nieokreślony lub wniosku o bardziej przewidywalne i bezpieczne warunki pracy,
- wysokość odprawy pośmiertnej,
- prawo do urlopu wychowawczego,
- prawo do dodatku stażowego,
- prawo do nagrody jubileuszowej.
Jakie okresy wlicza się do okresu zatrudnienia?
Do okresu zatrudnienia pracownika u danego pracodawcy wlicza się okres zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy, jeżeli zmiana pracodawcy nastąpiła:
- na zasadach określonych w art. 231 k.p., a zatem wskutek przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę;
- w innych przypadkach, gdy na podstawie odrębnych przepisów nowy pracodawca jest następcą prawnym w stosunkach pracy nawiązanych z pracownikiem przez byłego pracodawcę.
Na mocy art. 361 § 2 k.p., do okresu zatrudnienia pracownika wlicza się także okres, za który pracownikowi przysługuje odszkodowanie za skrócenie przez pracodawcę okresu wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony lub umowy o pracę na czas określony, z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy albo z innych przyczyn niedotyczących pracowników – jeżeli w okresie, za który przysługuje to odszkodowanie, pracownik pozostaje bez pracy.
Ustawodawca przewidział, że do okresu zatrudnienia wlicza się również okres przebywania na urlopie opiekuńczym, wychowawczym, jak też na urlopie macierzyńskim, urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopie ojcowskim, tudzież urlopie rodzicielskim.
W przypadku urlopu wypoczynkowego urlop ten również jest uzależniony od stażu pracy danego pracownika, niemniej jednak do okresu zatrudnienia, od którego zależy prawo do urlopu wypoczynkowego i wymiar tego urlopu, wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia, niezależnie od przerwy w zatrudnieniu oraz sposobu ustania stosunku pracy. Jeśli pracownik jednocześnie pozostaje w stosunku pracy z dwoma lub większą liczbą pracodawców, wliczeniu do stażu pracy podlega też okres poprzedniego niezakończonego zatrudnienia w części przypadającej przed nawiązaniem drugiego lub kolejnego stosunku pracy. Poza tym do okresu zatrudnienia na potrzeby ustalenia wymiaru urlopu wypoczynkowego zalicza się okresy nauki na zasadach przewidzianych w przepisach k.p.
Dodatkowo, w myśl art. 51 k.p. to okresu zatrudnienia pracownika należy wliczyć okres pozostawania bez pracy, za który pracownikowi temu przyznano wynagrodzenie w związku z przywróceniem go do pracy. Jeżeli natomiast pracownikowi przyznano z tego tytułu odszkodowanie, to wówczas do okresu zatrudnienia tego pracownika wlicza się okres pozostawania bez pracy, odpowiadający okresowi, za który przyznano odszkodowanie.
Do stażu pracy zalicza się także okres czynnej służby wojskowej, jak również okres służby w Policji, Urzędzie Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Ochrony Państwa, Służbie Więziennej, Straży Granicznej i Państwowej Straży Pożarnej.
Kiedy należy wydać świadectwo pracy?
Zgodnie z art. 97 § 1 k.p., w sytuacji gdy do