Suchą stopą przez proces utraty statusu ZPChr

Po II wojnie światowej Polska była jednym z tych krajów, w których ruch spółdzielczy osób z niepełnosprawnościami (w tym również inwalidów wojennych) rozwijał się najprężniej. W formie, jaką znamy dzisiaj, tzw. chroniony rynek pracy istnieje już 27 lat. Zasady jego funkcjonowania regulują przede wszystkim art. 28, 30, 31 i 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023, Poz. 100 z późn. zm.).

Zakłady pracy chronionej i pozostałe formy prowadzenia działalności gospodarczej w ramach chronionego rynku pracy pełniły i nadal pełnią niezwykle ważną rolę, przede wszystkim w zakresie rehabilitacji zawodowej i społecznej zatrudnianych przez siebie osób z niepełnosprawnościami. Jednak z wielu powodów, głównie natury ekonomicznej, od lat obserwujemy systematyczny spadek liczby ZPChr-ów.

Kto traci status ZPChr?

Status zakładu pracy chronionej utracić można dwojako. Albo obligatoryjnie, na skutek decyzji wojewody, albo fakultatywnie – kiedy to sam pracodawca wystąpi z takim wnioskiem.

Jeżeli pracodawca przestaje spełniać warunki lub obowiązki określone w art. 28 ust. 1 pkt 1–3 ustawy o rehabilitacji, wojewoda odbiera przyznany mu wcześniej status zakładu pracy chronionej. Te warunki i obowiązki to między innymi:

• odpowiedni wskaźnik zatrudnienia pracowników z niepełnosprawnościami,
• budynki, pomieszczenia socjalne i stanowiska pracy dostosowane do potrzeb pracowników z niepełnosprawnościami,
• zapewnienie doraźnej i specjalistycznej opieki medycznej oraz usług rehabilitacyjnych.

Jednym z warunków wstępnych uzyskania statusu ZPChr jest też zatrudnianie co najmniej 25 osób w przeliczeniu na pełne etaty. Zatem pracodawca, który przestaje spełniać ten warunek, ró