Obowiązki rozliczeniowe i sprawozdawcze ZPChr na przełomie roku

Obowiązki rozliczeniowe pracodawcy prowadzącego ZPChr

Zgodnie z uregulowaniami art. 28 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 100, ze zm.) – dalej: u.r.o.n., pracodawca, który prowadzi działalność gospodarczą przez okres co najmniej 12 miesięcy, a przy tym zatrudnia co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, a także osiąga odpowiednie wskaźniki zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych, przez okres co najmniej 6 miesięcy, uzyskuje status ZPChr, o ile:

• wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi:

1. co najmniej 50%, przy czym 20% ogółu zatrudnionych stanowią osoby zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, bądź
2. co najmniej 30% niewidomych lub psychicznie chorych, albo upośledzonych umysłowo zaliczonych do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności;

• obiekty i pomieszczenia użytkowane przez zakład pracy:

1. odpowiadają stosownym przepisom oraz zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy,
2. uwzględniają zapotrzebowania osób niepełnosprawnych w aspekcie przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higienicznosanitarnych i ciągów komunikacyjnych oraz urzeczywistniają wymogi dostępności do nich;
3. została zagwarantowana doraźna i specjalistyczna opieka medyczna, poradnictwo i usługi rehabilitacyjne;
4. pracodawca wystąpi z wnioskiem o przyznanie statusu ZPChr do wojewody.

Decyzję co do przyznania statusu ZPChr, potwierdzającą realizację powyższych warunków wydaje wojewoda.

Co więcej, pracodawca mający status ZPChr, a jednocześnie osiągający wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynoszący minimum 30% osób niewidomych lub psychicznie chorych, albo upośledzonych umysłowo zaliczonych do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, jest zwolniony z:

1. podatków, z tym że zwolnienie z podatków od nieruchomości, rolnego i leśnego odbywa się na zasadach określonych w przepisach odrębnych, z kolei zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych jest możliwe, jeżeli czynność dokonana przez pracodawcę pozostaje w bezpośrednim związku z prowadzeniem ZPChr;
2. opłat, poza opłatą skarbową i opłatami o charakterze sankcyjnym.

Jednakże należy zaznaczyć, że wspomniane powyżej zwolnienie z podatków i opłat, na mocy art. 31 ust. 2 u.r.o.n., nie dotyczy:

1. podatku od gier;
2. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego;
3. cła;
4. podatków dochodowych;
5. podatku od środków transportowych.

W myśl art. 33 ust. 1 u.r.o.n., do podstawowych obowiązków pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej należy utworzenie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

Zgodnie z art. 33 ust. 2 u.r.o.n., ZFRON tworzy się przede wszystkim

• ze środków pochodzących ze zwolnienia pracodawcy z niektórych podatków i opłat oraz ze środków PFRON, przekazywanych na wniosek dysponenta ZFRON;
• z części zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, zgodnie z odrębnymi przepisami, z tym że za dzień uzyskania tych środków uznaje się ostatni dzień miesiąca wypłaty wynagrodzeń;
• z wpływów z zapisów i darowizn
• z odsetek od środków zgromadzonych na rachunku funduszu rehabilitacji;1
• ze środków pochodzących ze zbycia środków trwałych zakupionych ze środków funduszu, w części niezamortyzowanej.

Poza tym art. 33 ust. 3 u.r.o.n. jasno wskazuje, że pracodawca prowadzący ZPChr jest zobowiązany do:

• prowadzenia ewidencji środków ZFRON;
• prowadzenia rozliczeniowego rachunku bankowego środków ZFRON;
• wydatkowania środków ZFRON wyłącznie z rachunku bankowego środków tego funduszu, z tym że środki ZFRON mogą być wypłacane z rachunku bankowego środków tego funduszu, do kasy ZFRON, jeżeli środki te mają być wypłacone osobom niepełnosprawnym oraz osobom uprawnionym do pomocy indywidualnej ze środków tego funduszu;
• przekazywania środków ZFRON na rozliczeniowy rachunek bankowy środków ZFRON, w terminie 7 dni od dnia, w którym środki te uzyskano;
• przeznaczania minimum 15% środków ZFRON na indywidualne programy rehabilitacji;
• przeznaczania co najmniej 10% środków ZFRON na pomoc indywidualną dla niepełnosprawnych pracowników i byłych niepracujących niepełnosprawnych pracowników tego zakładu.

Całościowe funkcjonowanie ZFRON reguluje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1145, ze zm.),

Odnosząc się do problematyki tego opracowania, należy zauważyć, że pracodawca prowadzący ZPChr ma obowiązek wykorzystania części środków ZFRON do dnia 31 grudnia 2023 r. Jak bowiem wskazuje art. 33 ust. 4c u.r.o.n.,