Państwowa Inspekcja Pracy
Misją i jednocześnie zadaniem Państwowej Inspekcji Pracy jest skuteczne egzekwowanie przepisów prawa pracy, w tym bezpieczeństwa i higieny pracy, poprzez efektywne i ukierunkowane kontrole oraz działania prewencyjne, zmierzające do ograniczenia zagrożeń wypadkowych i poszanowania prawa pracy. Kontroluje także przestrzeganie przepisów, które dotyczą legalności zatrudnienia oraz innej pracy zarobkowej. Podstawą prawną do funkcjonowania tego organu jest ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy z dnia 13 kwietnia 2007 r.
PIP może kontrolować następujące podmioty:
- pracodawców oraz podmioty nie będące pracodawcami i inne jednostki organizacyjne, dla których wykonywana jest jakaś praca przez osoby fizyczne, także takie, które mają założoną własną działalność gospodarczą,
- podmioty, które świadczą usługi pośrednictwa pracy, są doradcami personalnymi, doradzają zawodowo oraz takie, które świadczą usługi pracy tymczasowej zgodnie z zapisami w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z dnia 20 kwietnia 2004 r.,
- podmioty, które kierują inne osoby na różnego rodzaju szkolenia w celu nabycia umiejętności praktycznych, np. na różnego rodzaju praktyki absolwenckie, zawodowe, które nie są zatrudnieniem ani pracą zarobkową według zapisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z dnia 20 kwietnia 2004 r.
Podstawowe zasady kontroli zakładu pracy
Każdy zakład pracy, niezależnie od liczby zatrudnionych, jest objęty nadzorem i może być objęty kontrolą Państwowej Inspekcji Pracy.
Jak już wyżej zasygnalizowaliśmy, kontroli Państwowej Inspekcji Pracy, podlegają wszyscy pracodawcy i przedsiębiorcy niebędący pracodawcami, na rzecz których świadczona jest praca przez osoby fizyczne, w tym osoby wykonujące na własny rachunek działalność gospodarczą, bez względu na podstawę świadczenia pracy. Jeśli pracodawca zatrudnia osoby na podstawie umowy zlecenia lub o dzieło także powinien być przygotowany na wizytę inspektora pracy.
Kontrola zakładu pracy odbywa się w siedzibie podmiotu kontrolowanego oraz w podległych mu jednostkach lub miejscach przechowywania dokumentów finansowych i kadrowych. Inspektor PIP może dokonać sprawdzenia następujących obszarów:
- przepisów wewnątrzzakładowych i akt osobowych pracowników,
- prawidłowości nawiązywania i rozwiązywania stosunków pracy,
- zgodnego z przepisami wynagradzania za pracę,
- czasu pracy i urlopów,
- uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem,
- zatrudniania młodocianych i osób niepełnosprawnych,
- działalności socjalnej pracodawcy,
- przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz
- legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej oraz wykonywania pracy przez cudzoziemców.
Akta osobowe i przepisy wewnątrzzakładowe
Przedmiotem kontroli staną się akta osobowe pracowników, a inspektor pracy może zażądać przedstawienia oświadczeń pracowników o zapoznaniu się np. z regulaminem.
Zasady gromadzenia i przechowywania dokumentacji pracowniczej zostały szczegółowo określone przepisami prawa. W związku z tym należy zwrócić uwagę na:
- podział akt osobowych na części,
- wykaz znajdujących się w niej chronologicznie ułożonych i ponumer